သို႔
     သားႀကီး ေကာင္းေက်ာ္ခိုင္...

ျမန္မာက်ဴးေက်ာ္စစ္ကို (၄၅)ရက္ၾကာ ခုခံတိုက္ခိုက္ၿပီးေနာက္ ၁၇၈၄-ခုႏွစ္ ဒီဇဘၤာလ ၃၁-ရက္နိန္႕မွာ ရခိုင္ျပည္ႀကီးနန္႕တကြ ရုပ္ရွင္ေတာ္ မဟာျမတ္မုနိ အသိမ္းခံလိုက္ရသည္၊ ျမန္မာမ်ားသည္ ရခိုင္ ရီြနန္းေတာ္၊ ပိဋကတ္တိုက္ေတာ္။ ဘုန္ႀကီးေက်ာင္းအႀကီး (၃၀) အငယ္ (၃၀ဝ၀)ေက်ာ္ကို မီးလွ်ဳိ႕ဖ်က္ဆီးခသည္၊ ရခိုင္တျပည္လံုး ဖူးဖူးေရာင္ေသာ လူသီေကာင္မ်ားျဖင့္ ျပန္႕ႀကဲလ်က္ဟိသည္၊ ႏွစ္ေပါင္း (၅၀ဝ၀)ေက်ာ္ ကိုယ့္ထီးကိုယ့္နန္းနန္႕ နီထိုင္လာခေသာ ရခိုင္ႏိုင္ငံေတာ္႔ တိုင္းသားျပည္သူမ်ားမွာ ကူမည့္သူမဟိ ဖီးလြတ္ရာ
ကို ထြက္ၿပီးကတ္ရသည္၊ ျမန္မာမ်ားသည္ ပုခက္တြင္းသား အေခ်သူငယ္ရို႕ကိုပါမခ်န္ သတ္ျဖတ္သည္၊ ရခိုင္မွတ္တမ္း

ရခိုင္ျပည္နယ္၏ျမစ္မ်ား

ရခိုင္ျပည္နယ္၌ ထင္႐ွားေသာျမစ္မ်ားမာ နတ္ျမစ္၊ မယူျမစ္ (ေမယုျမစ္)၊ ကုလားတန္ျမစ္ ႏွင့္ ေလးၿမိဳ႕ျမစ္မ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ၄င္းအျပင္ ရခိုင္ျပည္နယ္၏ေတာင္ဖက္၌ ဒလက္ေခ်ာင္း၊ အမ္းေခ်ာင္း၊ မအီေခ်ာင္း၊ ကလိန္ေတာင္ျမစ္၊ ေတာင္ကုတ္ျမစ္၊ သူေဌးေခ်ာင္း၊ ဂြေခ်ာင္းစသည္မ်ား ဟိၾကသည္။

ရခိုင္ျပည္၏ ေျမာက္ပိုင္းဟိျမစ္မ်ားသည္ ေျမာက္ဖက္ေတာင္တန္းမ်ားမွ ျမစ္ဖ်ားခံ၍ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္သို႔ စီးဝင္လွ်က္ဟိၾကၿပီး၊ ႐ွည္လ်ားသည္။ ရခိုင္ျပည္ ေတာင္ပိုင္းဟိျမစ္မ်ားမွာ အ႐ွိေတာင္ဖက္ဟိ ေတာင္တန္းမ်ားမွ ျမစ္ဖ်ားခံ၍ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္သို႔ စီးဝင္ၾကသည္။ ျမစ္မ်ားမွာ ျဖားအတက္အက်ဟိေသာ ျမစ္မ်ားျဖစ္ၿပီး ျမစ္ဝပိုင္တြင္ရီငန္၍ ျမစ္အညာ (အထက္)တြင္ ရီခ်ဳိၾကသည္။


နတ္ျမစ္။ ။နတ္ျမစ္သည္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕နယ္၌ဟိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ဘဂၤလားေဒ့ခ်္ႏိုင္ငံ႐ို႕အား ပိုင္းျခားထားေရ နယ္စပ္ျမစ္ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဖက္ နယ္စပ္ေတာင္ကုန္းမ်ားမွ စီးဆင္းလာၿပီး ေတာင္ဖက္တြင္ ေမာင္ေတာၿမိဳ႕အနီး၌ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္သို႔စီးဝင္သည္။ မိုင္ (၅၀)ခန္႔႐ွည္လ်ားၿပီး ျမစ္အဝပိုင္းတြင္ (၁) မိုင္ခြဲခန္႔က်ယ္ျပန္႔သည္။ နယ္စက္ကုန္သြယ္သေဘၤာႏွင့္ ဘုတ္တိဝင္ထြက္ရာ ျမစ္ျဖစ္သည္။

နတ္ျမစ္အတြင္းသုိ႔ ျပဴးမေခ်ာင္း၊ ငါးခူရေခ်ာင္း၊ ကညင္ေခ်ာင္းႏွင့္ ေမာင္ေတာေခ်ာင္း႐ို႕ စီဝင္လ်က္ဟိၾကသည္။ မဂၤလာႀကီးေတာင္တန္းမွထြက္ဟိေသာ ဝါး၊ ႀကိမ္ႏွင့္ သစ္မ်ားကို ျပဴးမေခ်ာင္းမွတစ္ဆင့္ ေမွ်ာ၍ထုတ္ယူႏိုင္ၾကသည္။ ႏြီရာသီျမစ္အညာ (အထက္)အထိ ရီငန္တက္ၿပီး မိုးရာသီတြင္ ရီခ်ဳိသည္။ ျမစ္ကမ္းမ်ားတြင္ ရီငန္ပဇြန္မြီးျမဴးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ကိုင္ၾကသည္။

ထိုရကၡိဳင္မဟာရာဇဝင္ႀကီးလာ (၄၈) ပါးေသာ ရကၡိဳင္လူမ်ဳိး႐ို႕၏က်င့္ဝတ္ကို ေဖာ္ျပရေသာ္

၁။ ရွိဦးစြာ ရတနာသံုးပါးအား မမိမေလ်ာ့ဘဲ က်င့္သံုးေဆာက္တည္ ဆည္းကပ္ကိုးကြယ္ရန္တပါး။

၂။ မိဘဆရာသမား႐ို႕၏ဆံုးမၾသဝါဒကို ၿမီဝယ္မက်မွတ္သားနာယူ က်င့္သံုးေစာင့္ေယွာက္ရန္လည္း တပါး။

၃။ မိမိ႐ို႕၌မၿငိမ္သက္ဘဲ ေသာ့သြမ္းရမ္းႄကြျခင္း၊ မေကာင္းေသာအက်င့္မ်ားကို ပါယ္ယွားရန္လည္း တပါး။

၄။ ပညာသိပၸ တတ္ေျမာက္စီရန္ႀကိဳးစားအားထုတ္လွ်က္ သင္အံေလ့လာရန္လည္း တပါး။

၅။ အသက္သိကၡာႀကီးရင့္ေသာသူ႐ို႕ႏွင့္ မိဘ၊ ဆရာ၊ ရီၿမီအသွ်င္ ဘုရင္မင္းျမတ္႐ို႕အားလည္း မရိုမေသ မေလးမစား အဂါရဝျပဳလုပ္ျခင္းကို အထူးေယွာင္ၾကည္ရန္လည္း တပါး။

၆။ မိမိကိုယ္ကို ပညာႏွင့္ေပါင္းယွဥ္လွ်က္ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟစေသာ မေကာင္းေသာဆႏၵမ်ားကို ပယ္ယွားျခင္းသည္လည္း တပါး။

ရ။ ငါးပါးသီလကို ေစာင့္ေယွာက္ၿပီးလွ်င္ မိမိ႐ို႕အားေလွ်ာ္စြာ အလွဴဒါနကုသိုလ္မ်ားကို နိညမျပတ္ စိုက္ပ်ဳိးရျခင္းသည္လည္း တပါး။

၈။ ေလာက၌ သူတပါး႐ို႕အား ႏွဳတ္ျဖင့္က်ဴးလြန္ျခင္း၊ ကိုယ္ျဖင့္က်ဴးလြန္ျခင္းတည္းဟူေသာ မေကာင္းေသာတရားႏွစ္ပါးကို ဖယ္ယွားၿပီး စိတ္ၾကည္လင္စြာျဖင့္ မိတၱာတရားကိုရွိထားလွ်က္ သေဘာေျဖာင့္မတ္စြာျဖင့္ နီရျခင္းသည္လည္း တပါး။

၉။ ထို႔အျပင္ ေလာကဓမၼ ႏွစ္ဌာနတည္းဟူေသာ က်င့္ဝတ္တရားႏွစ္ပါးကို ပစၥဳပၸန္သံသရာ၌ ခ်မ္းသာျခင္းျဖင့္ သိစြမ္းေဆာင္ရြက္ႏိုင္ေသာ ပညာဟိပုဂၢိဳလ္မ်ားအား အေလးအျမတ္ျပဳၿပီးလွ်င္ မိတ္ကြ်မ္းဝင္ရျခင္းသည္လည္း တပါး။

၀ူေဖဆန္

“သွ်ိန္ဒိုင္အကနန္႔ ဗုဒၶပူဇနိယအက” ကို ၁၉၆၆ခုႏွစ္ ၁၉ ႀကိမ္ေျမာက္ ျပည္ေထာင္စုပြဲေတာ္မွာ စစ္ေတြျမိဳ႕နယ္ ယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႔က ကျပေဖ်ာ္ေျဖတင္ဆက္ခလီေရလို႔ သိရပါေရ။

ေဒအကကို သွ်စ္ေသာင္းပုထိုးေတာ္ႀကီး အတြင္းဘက္ ထရံမွာဟိေရ ႐ုပ္ႀကြတ္တိကို အၿခီခံပနာ တီထြင္ဆန္း သစ္ ထားစြာလို႔ ဆိုယင့္။ ေဒအက႐ို႔ေရ ႀတိဘဂၤစလာေရလို႔ အဆိုျပဳခ်က္ကိုေလ့ တြိေရကား။

ရခိုင္အကနန္႔ ဗမာအက႐ို႔ေရ ယင္းအတြက္နန္႔ အၿခီခံကစၿပီးေက ကြဲေရလို႔ သိရေရ။ ဗမာမွာက “ဘယ္ၿခီ ညာ လက္” အခၿခီခံ၊ ရခိုင္မွာက “ဘယ္ၿခီ ဘယ္လက္” မတူကတ္။

ဗုဒၶပူဇနိယ ယိမ္းအကေရ ျပည္ေထာင္စုကပြဲကစၿပီးေက လူသိမ်ားပါလတ္ေတ။ ယိမ္းအကကေလ့ ၾကည့္လို႔ ေကာင္း။ ယင္းမွာပါေရေတးျခင္းက သာယာနာေပ်ာ္ဖြယ္ဟိ။ ေယနန္႔ အဂုထက္ထိ ရခိုင္႐ို႔ႏွလံုးသားမွာ ဆီမွင္ စြန္းထင္းမႈ မပ်က္ျပယ္သိစြာလို႔ ဆိုခ်င္ေရ။

ဗုဒၶပူဇနိယယိမ္းအကမွာ ဆိုထားေရေတးျခင္းက မဟာမုနိမွာ ဆြမ္းေတာ္ကပ္လွဴေရအခါ႐ို႔၊ ဆီမီးပူေဇာ္ေရ အခါ ႐ို႔မွာ ဆိုစြာေတးျခင္းလို႔ ဆိုေရကား။ ေတးျခင္းအသြားမွာ ရခိုင္႐ိုးရာေက်းလက္ေတးသြားမ်ိဳးလို႔ မွတ္ခ်က္ကိုေလ့ တြိမိယင့္။ အတီးကိုေတာ့ခါ “စည္”နန္႔ “ပလြီ”ကို ဦးစားပီး တီးမႈတ္ထားစြာကို ၾကားႏိုင္ပါေရ။

ခိုင္လင္း (ေမဃ၀တီ)

လူမ်ဳိးစုအသီးသီးအတြက္ စာပီသည္ အသက္ဟုဆို လွ်င္ လြန္လီဖို႔မထင္ပါ။ စာပီေၾကာင့္ လူ မ်ဳိးတိ၏ ဂုဏ္သည္ ျမင့္တက္ၾကတ္ရပါသည္။ ရခိုင္ အမ်ဳိးသားအတြက္ လုပ္နိန္ သူရို႕သည္ခန္႔ခန္႔ညားညား ဟိနိန္ေသာရခိုင္စာပီကိုေဘးဖယ္ မထားသင့္ ပါ။ ေဖာ္ထုတ္ရီးသားလားရန္ ေတာင္းဆိုပါသည္။ တစ္ဖက္မွ အေျပာအဆို အရီးအသားမ်ား သည္ အလံုးအရင္း ျဖင့္ လႊမ္းမိုးလွ် က္ ဟိပါသည္။ မေလးခ်ား၌ ဟိေသာရခိုင္အဖြဲ႕ အစည္းရို႕သည္ ရခိုင္ေ၀ါဟာရတိကိုယံုးသံုးစာမ်ားတြင္အထူး အလီးပီး၍ ေဖာ္ထုတ္ရီးသားသင့္ ပါသည္။ တဖက္ႏွင့္ဆက္ ဆံရေသာ စာမ်ားရီးသားမူ ဟိခလွ်င္ ၎ရို႕နားလည္ ဇီရန္တဖက္မွလီသံျဖင့္ ရီးသားရျခင္း မွအပ ရခိုင္-ရခိုင္ အခ်င္း ခ်င္းကမ္းေသာ စာလႊာတိကို ရခိုင္ေ၀ါဟာရ သတ္ သတ္ျဖင့္ရာ ရီးသားပီးဇီခ်င္ပါသည္။

ျမတ္ေစာ( ျပည္ရခိုင္)

(၁)

အိပ္မရ။
အေတြးစတိက ထိုလားေဒလား၊ ထိုပ်ံေဒကူး။ ျမဴးတူးေပ်ာ္ပါးကတ္သည့္ လိပ္ျပာေသွ်တိပိုင္။ အေတာင္ကို တဖ်က္ဖ်က္ခတ္ပနာ ပ်ံလို႔ေကာင္းတုန္း။

အိပ္ဖို႔ပ်င္းတိုင္းရြာလယ္ဗြီဒီယို သမား႐ို႔၏ Sound Box မွလာေသာ အသံေၾကာင့္ မ်ဥ္းနီေသာမ်က္လံုးတိ ျပန္,ျပန္ပြင့္လာလတ္သည္။

နားအစံုကို ဒေယာစုတ္နန္႔အား ဓမၼပိတ္ဆံုလွ်က္ အိပ္ပစ္ရန္ျဖစ္ေပၚ လာသည့္အၾကံကို အႀကိမ္ႀကိမ္အခါခါ ဖ်က္ဆီးပစ္ရ၏။

လက္၀ါးျဖင့္နားကိုပိတ္လွ်က္ အိပ္ရန္ႀကိဳးစားမည္ဟု စိတ္ကူးနီတုန္း နားထဲသို႔ပို၍ ဆူးညံေသာ အနီးကပ္အသံတစ္ခ်ိဳ႕ကို ထပ္မံၾကားရလတ္ျပန္သည္။ “လာလတ္ျပန္ယာ အရာတစ္မ်ိဳး”ဟု စိတ္ပ်က္ လက္ပ်က္၊ ပါးစပ္တျဗတ္ျဗတ္ျမည္ရင္း ‘ဗရန္တာ’အခန္းသို႔ထြက္လာလတ္၏။

ရႊန္းရႊန္းျမျမ၊ ၾကည္္ၾကည္လင္လင္ျမင္တြိရသည့္ လေရာင္ေအာက္ အုပ္စုတစ္စု၊ အသံပ်က္ မယ္ဒလင္ေဟာင္း ကိုလက္ကိုင္ထားလ်က္---။

ပန္ (စစ္ေတြ)

ရခိုင္စကား၊ ရခိုင္အသံထြက္နန္႔ ရီးသားထားကတ္ေတ ကဗ်ာ၊ ၀ထု၊ ေဆာင္းပါးတိကို ရခိုင္ျပည္အတြင္းက ထုတ္၀ီနီကတ္ေတ မဂၢဇိန္းတိမွာ အားရ၀မ္းသာစရာ အမ်ားႀကီးတြိလာရပါေရ။

ေယၿပီးေက ၿမိဳ႕နယ္အသီး သီးက ထြက္ေပၚလာေရ မဂၢဇိန္းတိကိုလည္း အားရဂုဏ္ယူစရာ တြိလာရပါေရ။
ေဒမဂၢဇိန္းတိ ဆက္တိုက္ ဆက္တိုက္ ထြက္ယွိလာႏုိင္ကတ္ပါစီ။ ကဗ်ာ၊ ၀ထု၊ ေဆာင္းပါးတိေလ့ အမ်ားႀကီး ရီးသားႏိုင္ကတ္ပါစီလို႔ ဆုေတာင္းပါေရ။

မဂၢဇိန္း တစ္အုပ္ထြက္လာဖို႔ဆိုစြာ လြယ္ေတာ့လြယ္ဖို႔မဟုတ္ပါ။ ယင္းေက်းဇူးနန္႔ ႀကိဳးစားၿပီးေက စီစဥ္ထုတ္ ၀ီကတ္ေတ စာပီပညာသွ်င္ ပုဂၢိဳလ္တိကိုေလ့ ခ်ီးမႊမ္းဂုဏ္ျပဳ ေလးစားမိပါေရ။

အကၽြန္စာမရီးတက္ပါ။ ကဗ်ာ၊ ေဆာင္းပါး၊ စာမူေခ်တိကို ရီးၿပီးေက မယ္သယ္၊ မယ္၀ါ မဂၢဇိန္းတစ္ခုကိုေလ့ မပုိ႔ဖူးပါ။ ေယဒါေလ့ စာေတာ့ စိေသွ်ဖတ္ျဖစ္ေတလို႔ ဆိုရပါဖို႔။ ယင္းပိုင္နန္႔ ၁၉၉၇ ခု၊ စက္တင္ဘာလထုတ္ လျခမ္းၿမီ အမွတ္ (၁) မဂၢဇိန္းကို ဖတ္ျဖစ္ပါေရ။ ေဒမဂၢဇိန္းမွာ ကဗ်ာသွ်င္ ေနာက္ေအး (အေနာက္) ရီးသား ထားေရ ‘ႏွင္းမိုးထဲကလူ’ ဆိုေရ ကဗ်ာေသွ်တစ္ပုဒ္ကို ရခိုင္အသံထြက္နန္႔ ဖတ္ရေရအခါ အကၽြန္႔ရင္ထဲမွာ ပီတိခံစားခ်က္ေသွ်တစ္ခု ျဖစ္ေပၚလာေရအတြက္နန္႔ ျပန္လည္ခံစားတင္ျပခ်င္ေရစိတ္က ရြစိရြစိျဖစ္ပါလတ္ ပါေရ။ ယင္းအတြက္နန္႔ အရဲစြန္႔ဗ်ယ္ မရီးတက္ရီးတက္နန္႔ ဖြင့္ဆုိခံစားမိလိုက္ပါေရ။

ေမာင္မိုးေႏွာင္း

ခရစ္ ၁၇၈၄ ခုႏွစ္မွာ ဗမာဘုရင္ ဘိုးေတာ္ေမာင္၀ိုင္း၊ ရခိုင္ျပည္ကို သိမ္းပိုက္ေရခါ ရခိုင္ေဒသကို အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႔ ဗမာအမ်ားစုပါေရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႈးတိကို ခန္႔အပ္ထားခေရ။ သူ႐ို႔စြာ ဘုရင္ဘိုေတာ္ေမာင္၀ိုင္း ခ်မွတ္ေတ ေပၚလစီအတိုင္း အုပ္ခ်ဳပ္ခကတ္ေရ၊ ေယဇူးနန္႔ ခ်င္းပ်ံစြာ ကိုယ့္မွာဟိေရအင္အားနန္႔ အဂၤလိပ္၊ အိႏၵိယနယ္ ၿမီကို ၿခီကုတ္ယူပနာ ဘိုးေတာ္ေမာင္၀ိုင္းကို ေတာ္လွန္ခပါေရ။ ယင္းပိုင္ ခ်င္းပ်ံေတာ္လွန္မႈေရ ေနာက္ပိုင္းမွာ အဂၤလိပ္ျမန္မာစစ္ပြဲျဖစ္ပြါးစီေရ အဓိကအေၾကာင္းတရားတိကို ေပၚေပါက္စီခပါေရ။ ယင္းပိုင္နန္႔ ၁၈၂၄ မွာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ပထမစစ္ျဖစ္ေတ ၁၈၂၃ မွာ နယ္စပ္နတ္ျမစ္၀က သွ်င္မျဖဴကၽြန္းကို ဗမာတိက ၀င္တိုက္ကတ္ေတ။ ၁၈၂၄ ခုႏွစ္၊ ေဖဖ၀ါရီ ၂၄ ရက္နိ႔မွာ ဗမာနန္႔ အဂၤလိပ္႐ို႔ ရႏၱဗိုလ္စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုကတ္ခ ကတ္ေတ။
စာခ်ဳပ္အရဆိုေက ဗမာတိ ပင္လယ္ရီေၾကာင္းဆက္သြယ္ဖို႔ ရန္ကုန္၊ ပုသိမ္နန္႔ မုတၱမ႐ို႔ရာ က်န္ဟိခေရ။

ဘိုးေတာ္ေမာင္၀ိုင္းသိမ္းထားခေရ ရခိုင္ျပည္စြာ ရႏၱဗိုလ္စာခ်ဳပ္အရ ၿဗိတိသွ်အစုိုးရပိုင္ ျပည္နယ္တစ္ခုအနီနန္႔ ၁၈၂၆ ခုထိ ၾကာျမင့္ခေရ။ ရခိုင္နန္႔ တနသၤာရီကို အစက အဂၤလိပ္႐ို႔အုပ္ခ်ဳပ္ခစြာ သီးျခားစီပါရာ ၁၈၂၉ ခုထိ အိႏၵိယဘုရင္ခံက အုပ္ခ်ဳပ္ေရ၊ အဂၤလိပ္တိစြာ ၁၈၂၆ ခုႏွစ္မွာ စစ္ေတြၿမိဳ႕ကို တည္ခေရ၊ ယင္းအခါ ရခိုင္ကို စစ္တစ္ေကာင္း ေကာ္မယွိန္နာမင္းႀကီးက ဒါ႐ိုက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရ။ ရခိုင္သားတိ ထဲက ပထမဆံုး ႀကီးၾကပ္အုပ္ခ်ဳပ္ေတလူတိက ဦးေအာင္ေက်ာ္ဇံနန္႔ ေဒး၀န္းႀကီး ေအာင္ေက်ာ္ရႊီ႐ို႔ပါ၊ အဂၤလိပ္လက္ေအာက္မွာ ရခိုင္ျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနယ္ၿမီတစ္ခုတည္းအျဖစ္ ျပန္ပနာစုစည္းခပါေရ။ ေယၿပီးေက နယ္ၿမီခြဲေခ် ၁၆၀ ခြဲလို႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေတ၊ ယင္းအထဲမွာ ၁၄၀ စြာ ကၽြန္းနယ္ၿမီေခ်တိ၊ ၁၂ နယ္က ေတာ့ခါ ကုန္းပိုင္နယ္ၿမီတိျဖစ္ေတ။ ယင္းနယ္ၿမီေခ်တိကို အုပ္ခ်ဳပ္ေတ ပုဂၢိဳလ္တိကို ‘ကၽြန္းအုပ္’ ‘ေခ်ာင္းအုပ္’ လို႔ ေခၚကတ္ေတ။ သူ႐ုိ႔တိတာ၀န္ကေတာ့ခါ အခြန္ေကာက္ပီးရဖို႔၊ ရာဇ၀တ္မႈႏွိမ္ႏွင္းေရ ပုလိပ္တိကို ကူညီဖို႔၊ သူ႐ို႔ေကာက္လို႔ရေရအခြန္ေတာ္က ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းစီ ခံစားခြင့္ရကတ္ေတ။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး နယ္ၿမီတစ္ခုမွာ ၃ ရြာက ၅ ရြာထိ၊ တစ္ခ်ိဳ႕နယ္တိဆိုေက ၁၅ ရြာက ရြာ ၂၀ ထိပါ၀င္ေရ။ အဂၤလိပ္တိအုပ္ ခ်ဳပ္ေရးခ်ပနာ အခြန္တိစည္းၾကပ္ ေကာက္ခံလာလို႔ မခံမရပ္ႏိုင္ေအာင္ ျဖစ္လာေရအခါ အဂၤလိပ္တိ ရက္စက္မႈတိကို တြိျမင္လာကတ္ရပါေရ။ ရခိုင္ဗုဒၶဘာသာရဟန္း သံဃာတိစြာ နယ္ခ်ဲ႕အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္မႈကို ဆန္႔က်င္လႈပ္ယွားခကတ္ေတ။ သူ႐ို႔ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ခါ ရခိုင္ကို လြတ္လပ္ေတ ဗုဒၶဘာသာႏိုင္ငံ တည္ေဆာက္ဖို႔ပါ၊ ရခိုင္ရဟန္းတိက အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး လႈပ္ယွားမႈအတြက္ တပ္လွန္႔လာကတ္ ေတ။ လႈပ္ယွားမႈျဖစ္လာေရအခါေလ့ေသာ့ ရဟန္းတိပါ၀င္ေရ အမ်ိဳးသားေဂါင္းေဆာင္တိက ဦးေဆာင္ခ ကတ္ေတ။

သကၠရာဇ္ (၁၁၈၂) ခုႏွစ္တြင္ စစ္တေကာင္းၿမိဳ႔၀န္က(မရမာ) ဘာသာစကားအားတပ္ကြ်န္းသူအကၽြႏ္ုပ္အား အမႈကိစၥအ၀၀အားေဆာင္ရြက္ရန္အတြက္ စစ္တေကာင္း၌ တာ၀န္ခန္႔အပ္ျခင္းခံရသည္။ သံုးႏွစ္အၾကာ (၁၁၈၅) ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာမ်ားက သွ်င္မျဖဴကၽြန္းတြင္ အဂၤလိပ္မ်ားကိုသတ္ျဖတ္၍ စတင္ရန္စရွာသည္။ ထိုသတင္းကို ကလကတၱားဘုရင္ခံခ်ဳပ္ၾကားသားအခါ Captain ေဗကာသတ္ႏွင့္ ၀ီသတ္ရို႕အား စစ္တေကာင္းသို႔ေစလႊတ္လိုက္သည္။ စစ္တေကာင္းသို႔ေရာက္ေသာအခါ ကာနယ္သုပိလုင္၊ ကပၸတိန္ ၀ီသတ္ႏွင့္ ေဗကာသတ္ရို႕က အကၽြႏ္ုပ္အားေခၚေဆာင္၍ ရခိုင္မ်ားနီထိုင္ရာ ဖေလာင္းခ်ိတ္သို႔တပ္ခ်ီေတာ္မူသည္။ ဖေလာင္းခ်ိတ္တြင္ လူတေထာင္ေက်ာ္ကိုစုေဆာင္း၍ နတ္ျမစ္၀ရွိ ျမန္မာမ်ားတပ္စဲြထားရာ သွ်င္မျဖဴကၽြန္းသို႔ ခ်ီတက္သည္။ အကၽြႏ္ုပ္ရို႕တပ္မ်ား ျခေသၤ့လားလားနီေသာအခါ ျမန္မာမ်ားမွာ ေၾကာက္ရြံၿပီး ပုန္းေအာင္းနီကတ္ရသည္။ ဘုရင္ခံခ်ဳပ္က စစ္တေကာင္းၿမိဳ႕၀န္ ေ၀ၚေနာ္သတ္ကိုေခၚ၍ ေရာ္ဘတ္ဆင္ Robertson (ရာပသိန္သတ္) အား တာ၀န္အပ္ႏွင္းလွ်က္ ရခိုင္ျပည္ကို က်ဴးေက်ာ္ေသာင္းက်န္းလွ်က္ဟိေသာ ျမန္မာမ်ားအား ၿဖိဳခြင္းတိုက္ခိုက္ရန္ ေစလႊတ္ေတာ္မူသည္။

ကုမၸဏီေခတ္ နယ္ခ်ဲ ့ဆန္ ့က်င္ေရး ေတးကဗ်ာ (နပ်ိဳးသီး က်ာက်ာ) ကို အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုျခင္း

မဟာသမတရာဇာသည္ ရခိုင္ျပည္ေျမာက္ဦးနန္းေတာ္ကို စုိးစံေရ ေနာက္ဆုံးရခိုင္ဘုရင္ ၿဖိဳက္သည္။
ယင္းေနာက္ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္ ဗမာဘုရင္ေမာင္၀ိုင္းနန္ ့ ဘႀကီးေတာ္႐ို ့သည္ ဓည၀တီ၊ ရမၼာ၀တီ၊
ေမဃ၀တီနန္ ့ ဒြါရာ၀တီၿမိ့ဳမ်ားကို ၿမ့ိဳ၀န္ (၄) ဦးကို ခန္ ့ထားသည္။ ရခိုင္ျပည္ကို ယင္းၿမိ့ဳ၀န္မ်ားအား
အုပ္ခ်ဳပ္ဇီသည္။ ၿမိ့ဳ၀န္မ်ား အုပ္ခ်ဳပ္သည့္ကာလ (ေအဒီ-၁၇၈၅ မွ ၁၈၂၆) ကို ၿမိ့ဳ၀န္မ်ားေခတ္လို ့
ေခၚဆိုဂတ္သည္။

ကုမၸဏီေခတ္

ၿမိ့ဳ၀န္ေခတ္မွာ ရခိုင္နယ္စပ္သည္ အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယကုမၸဏီပိုင္ အိႏၵိယနန္ ့ နယ္နိမိတ္ ထိစပ္လွ်က္ ဟိသည္။ ဗမာမင္းမ်ားနန္ ့ ကုမၸဏီအစိုးရ႐ို ့ နယ္နိမိတ္ျပႆနာကို ၿဖိဳက္ေပၚဇီသည္။ ယင္းေၾကာင့္ ၁၈၂၄ ခု မတ္လ (၅)ရက္မွာ အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယကုမၸဏီ
အစိုးရနန္ ့ စစ္ၿဖိဳက္ပြားရသည္။ ပထမ အဂၤလိပ္-ဗမာစစ္ပြဲ လို ့ ေခၚဂတ္သည္။ ၁၈၂၆ ခု ေဖေဖၚ၀ါရီလ (၂၄) ရက္နိမွာ ခ်ဳပ္ဆိုေရ ရႏၱပိုစာခ်ဳပ္အရ အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယကုမၸဏီသည္ ရခိုင္ျပည္ကို သိမ္းပိုက္ရဟိ သည္။ ၁၈၅၇ ခုမွာ ကုမၸဏီပိုင္ နယ္ၿမီမ်ားအားလုံးကို အဂၤလန္ဟိ ဗဟုိအစိုးရက လႊဲေျပာင္း ယူလိုက္သည္။ အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယကုမၸဏီ အသိမ္းပိုက္ခံ နယ္တနယ္ၿဖိက္ေတ ရခိုင္ျပည္မွာ ၁၈၅၇ ခု မွစလို ့ အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယကုမၸဏီပိုင္ ကိုလိုနီတနယ္အၿဖိဳက္မွ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီလက္ေအာက္ခံ နယ္တနယ္အၿဖိဳက္ ေရာက္ဟိလားသည္။ ယင္းေၾကာင့္ ၁၈၂၆ ခု မွ ၁၈၅၇ခု အထိ ႏွစ္ေပါင္း (၃၀) ေက်ာ္ ရွည္ၾကာခသည့္ကာလကို ကုမၸဏီေခတ္ လို ့ ေခၚဂတ္သည္။

ကုမၸဏီေခတ္ ႀကီးသုံးႀကီး ေတာ္လွန္ေရး

အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယကုမၸဏီ နန္ ့ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခသူ မင္းသားႀကီး ရႊီဗန္း၊ ေဒ၀န္းႀကီး ေအာင္ေက်ာ္ရႊီ၊ ၿမိ့ဳသူႀကီး ေအာင္ေက်ာ္ဇံ႐ို ့သည္ ကုမၸဏီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးနန္ ့ပတ္သက္လို ့ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မႈမ်ား ဟိခသည္။ ယင္းႀကီးသုံးႀကီး ေတာ္လွန္ေရးကို အေၾကာင္းျပဳလို ့ေႏွာင္းလူမ်ားကို အသိပီးသည့္ နယ္ခ်ဲ ့ဆန္ ့က်င္ေရး ေတးကဗ်ာမွာ “နပ်ိဳးသီး က်ာက်ာ” ၿဖိဳက္သည္။

နပ်ိဳးသီး က်ာက်ာ

နပ်ိဳးသီး က်ာက်ာ မွည့္လတ္ယာ (ေတ)
ၾကာဇံလင္လ်ာ(ရွာ) ဆိုလတ္ယာ (ေတ)
ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္ အယင္ယူခ
စံရေဖြအိမ္ေနာက္က
အိမ္ေနာက္က အိမ္ရွင္ မွင္းဂ်ိဳးပင္
ပင္လီပင္စြပ္
ကပိုင္ရြာမွာ လီသသြပ္ေလ လီသသြပ္နန္ ့ ... ။

နပ်ိဳးသီးက်ာက်ာ (နီနီရဲရဲ) နန္ ့ ၀င္းမွည့္လို ့ ဟိနီပါယာ။ ၾကာဇံဆိုသူ မမပ်ိဳအတြက္ အိမ္ေထာင္ဖက္ျပဳဖို ့ သူ(လင္)ကို ရြီးခ်ယ္
သတ္မွတ္ ေျပာဆိုလို ့ ဟိနီယာ ၿဖိဳက္သည္။ ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္ကို အယင္အျမန္ယူခဖို ့ မွာၾကား ေျပာနီပါသည္။ ယင္းထီးနန္ ့ ထမ္းစင္မွာ စံရေဖြဆိုသူ၏ အိမ္ေနာက္ဖက္မွာ ဟိနီပါသည္။ စံရေဖြအိမ္ေနာက္မွာ နီသူ အိမ္ရွင္မွာ မွင္းဂ်ိဳးပင္ပိုင္ ခ်ိဳင္တူးနီေရ အက်င့္ဟိသူ ၿဖိဳက္သည္။ ပင္လီပင္စြပ္သတၱ၀ါ တေကာင္မွာ ကိုယ္ပိုင္အခြံမဟိဘဲ တပါးေသာသူ၏ အခြံမွာ ၀င္ေရာက္လိ့ ဟိသည္။ ပင္လီပင္စြပ္ေကာင္ပိုင္ မွင္းဂ်ိဳးပင္ပိုင္
ခ်ိဳင္တူးေကာက္က်စ္စဥ္းလဲေသာသူမွာ လီေျပလီၫွင္း တျဖဴးျဖဴးတိုက္ခတ္ သာယာလွသည့္ ကပိုင္ရြာမွာ စည္းစိမ္ခံနီပါသည္။

ၾကာဇံလင္လ်ာ(ရွာ) ဆိုလတ္ယာ (ေတ)

မဂၤလာအခမ္းအနားမွာ နပ်ိဳးသီးမွာ အေရးပါသည္။ မဂၤလာဘိသိက္သြန္းရာမွာ အသုံးျပဴသည့္ နန္းစိုင္သုံးနပ်ိဳးသီးမွာ ၀င္းမွည့္လို ့ ဟိနီသည္။ ယင္းနန္းစိုင္သုံး နပ်ိဳးသီး၀င္းမွည့္နီေၾကာင္းကို ေတးကဗ်ာမွာ ေဖၚျပျခင္းသည္ ရာဇဘိေသက မဂၤလာအခမ္းအနား ျပဳလုပ္ဖို ့ အခ်ိန္က်ေရာက္နီေၾကာင္းကို ေတးကဗ်ာရြီးဖဲြ ့သူက ေတးသီဆိုသူမ်ား တနည္းအားျဖင့္ ျပည္သူကို အသိပီးလိုက္ျခင္း ပင္ၿဖိဳက္သည္။

ရခိုင္ျပည္ကို ဦးစီးဦးေဆာင္ဖို ့သူတိုင္းသည္ ေျမာက္ဦးၿမိ့ဳေစာင့္ နတ္သမီးနန္ ့ လက္ဆက္ဂတ္ရသည္။ ယင္းမွာ ရခိုင္႐ို ့ ဓလိ့ထုံး တမ္းစိုင္လာတခု ၿဖိဳက္သည္။ ရခိုင္ျပည္တခုလုံးကို ဦးစီးဦးေဆာင္ဖို ့သူ ေျမာက္ဦးၿမိ့ဳေစာင့္နတ္သမီး ၾကာဇံနန္ ့ လက္ဆက္မည့္ သူကိုပင္ ျပည္သူ႐ို ့က လ်ာ (ရွာ) ထားၿဗီး ၿဖိဳက္နီသည္။ ယင္းပိုင္ မဂၤလာနပ်ိဳးသီးမွည့္၀င္းနီျခင္းနန္ ့ အခ်ိန္အခါ က်ေရာက္နီျခင္းနန္ ့ ရခိုင္ျပည္ကို ဦးစီးဦးေဆာင္ဖို ့သူ ဟိနီျခင္း႐ို ့မွာ အခ်ိန္နန္ ့ အေျခအနီကိုက္ညီနီေၾကာင္းကို ေတးကဗ်ာရြီးဖြဲ ့သူက အလီးပီးေဖၚက်ဴးထားသည္။ ေတးကဗ်ာ သီဆိုသူမ်ားအားလုံး တဆင့္လက္ဆင့္ကမ္းစကား ဆိုလိုက္ျခင္း ၿဖိဳက္သည္။

အခ်ဳပ္အခ်ာ၏ လကၡဏာ

္ႏိုင္ဂံတိုင္းမွာ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာ အမွတ္လကၡဏာကို ေဖၚၫႊန္းသတ္မွတ္ထားဂတ္သည္။ ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္မွာ အခ်ဳပ္အခ်ာ၏ အမွတ္အသား ၿဖိဳက္သည္။ ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္ မရွိနီျခင္းမွာ အခ်ဳပ္အခ်ာကင္းမဲ့နီျခင္းကို ေဖၚၫႊန္းသည္။ အကၽြန္႐ို ့၏ ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္ကို တနယ္တေက်းသား ႐ို ့ ုယူလို ့ထားျခင္းၿဖိဳက္ေၾကာင္းကို ေတးကဗ်ာဖြဲ ့သူစာဆိုရွင္က သူ၏ေတးကဗ်ာနန္ ့ ျပည္သူကို ၫႊန္ျပထားသည္။ ျပည္သူ မ်ားအား မိမိ႐ို ့အခ်ဳပ္အခ်ာ တည္ဟိႏိုင္ေရးကို မီးေမာင္းထိုးျပလိုက္ျခင္း ၿဖိဳက္သည္။ ယင္းကို “ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္ အယင္ယူခ” လို ့ ရြီးဖြဲ ့စပ္ဆိုျခင္းျဖင့္ ကုမၸဏီေခတ္ျပည္သူ႐ို ့အား တင္ျပလိုက္ျခင္း ၿဖိဳက္သည္။

စံရေဖြ

ကုမၸဏီေခတ္တြင္ စံရေဖြအေၾကာင္းကို ခ်န္ထားခပါေက ျပည့္စုံသည့္ ကုမၸဏီေခတ္သမိုင္မွတ္တမ္းဟုတ္ေမ မဟုတ္ပါ။ ႀကီးသုံႀကီးေတာ္လွန္ေရးအေၾကာင္း ေျပာဆိုမွတ္သားရြီးသားဂတ္ပါေက စံရေဖြနန္ ့ သူ၏အေပါင္းအပါ တက်ိပ္ေျခာက္ေယာက္႐ို ့ပါၿဗီး ၿဖိဳက္သည္။ စံရေဖြနန္ ့ အေပါင္းအပါ တက်ိပ္ေျခာက္ေယာက္႐ို ့ေၾကာင္း ႀကီးသုံးႀကီးေခတ္ေတာ္လွန္ေရးမွာ ေအာင္ပြဲနန္ ့ လြဲခရသည္။ ႀကီးသုံးႀကီး၏ ရဲတင္း၊ ေမာ္ကြန္းရတုမ်ားမွာ ယင္းတက်ိပ္ေျခာက္ေယာက္႐ို ့ ယုတ္မာပုံမ်ားကို ေဖၚထုတ္ထားသည္ ကို တြိ ့ရသည္။ ယင္း႐ို ့မွာ -
- ေက်ာင္းတကာရဲေဘာ္သယ္၊ ၿမိ့ဳထဲခဲပစ္ ဆႏၵညစ္ ႏွင့္ စင္စစ္လင္းငယ္သို ့ သတ္စားမည္ေၾကာင္အလားနန္ ့ ပမာတူသူ၊
- ၀ံဟိႏၵာ လြန္ယုတ္မာသည္ မိစၦာလူဗာလတို ့ မည္နာမ စံရေဖြ ေရွာက္ေဖြယူျငား၊ ေအာင္ကုလားႏွင့္ မယားငပုေ၀႐ို ့ ေျမႀကီးမ်ိဳ တြင္းဆုံးက်မ်ား။
- သူယုတ္လင္းျပန္ ရင္ရနံ၊ တဖန္တိုးေအာင္စသား၊ လူဗာလမ်ား။
- လူဒိဌိငပုံသာ၊ ဟိႏၵာေသြးသား ေအာင္ကုလားႏွင့္ ကုလားေရႊလုံး၊
- စံရဲေဘာ္ တလင္သားမယားမ်ိဳးႏြယ္ ငပုေ၀ကား ေရွာက္ေဖြဒုံးကုလားႏွင့္ သင္ခ်ီသားဒိုးေအာင္ရွီ၊ လူေလာင္ဟုဘိ၊ ပါတလီသား ဒိဌိဘိက္ေကႏွင့္ သက္ႏွံေ၀ ကၽြန္မသား၊ ကုလားလင္းျပန္ရင္ရနံ၊ လူလြန္ရွမ္းေအာက္သား၊ ေသေအာင္မိုက္သည့္ လူညစ္ဥဂါရွီ အစဟိသည္႐ို ့ ၿဖိဳက္သည္။

ယင္းတက်ိပ္ေျခာက္ေယာက္႐ို ့သည္ ကုမၸဏီနယ္ခ်ဲ ့သမား႐ို ့ပါးက တံစိုးလက္ေဆာင္စားသည္။ မုသားစကားေျပာပနာ တဖက္သူ မ်ားကို ရန္တိုက္ပီးသည္။ ယင္းေၾကာင့္ စံရေဖြဆိုသည့္ နာေမမွာ သာမန္လူတေယာက္ေဒါ့ မဟုတ္ပါ။ တက်ိပ္ေျခာက္ေယာက္႐ို ့ ဦးေဆာင္ စံရေဖြကို ရခိုင္အမ်ိဳးသား႐ို ့က “စံရေဖြ” မွာ “ေဖါက္ျပန္ေရး လကၡဏာ” လို ့ မွတ္ယူထားဂတ္သည္။
ေတးကဗ်ာရြီးစပ္သူ စာဆိုရွင္သည္ ကုမၸဏီေခတ္၏ ေဖါက္ျပန္ေရးလကၡဏာၿဖိဳက္ေသာ စံရေဖြကို ကုမၸဏီအာဏာပိုင္႐ို ့က လက္သပ္မြီးခသည္ကို ၫႊန္ျပထားသည္။

ကုမၸဏီေခတ္မွာ ရာပသိန္သတ္၊ (T.C Robertson)၊ ကတ္တင္ေဒး သွ်ိန္သတ္ (Captain Dickenson) ႐ို ့မွာ အဂၤလိပ္အရွိ အိႏၵိယ ကုမၸဏီမွ ရခိုင္ျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို တာ၀န္ပီးထမ္းေဆာင္ခသူမ်ား ၿဖိဳက္သည္။ သူ႐ို ့သည္ စံရေဖြနန္ ့အေပါင္းအပါ႐ို ့ကို လက္ သပ္မြီးခၿဗီး ႀကီးသုံးႀကီးေတာ္လွန္ေရးကို ၿဖိဳခြင္းခသူမ်ား ၿဖိဳက္သည္။ ကုမၸဏီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာပိုင္႐ို ့သည္ စံရေဖြေနာက္ကြယ္ မွာ ဟိနီသည့္ အခ်ဳပ္အခ်ာကို ယူထားသူမ်ား ၿဖိဳက္သည္။ ယင္းေၾကာင့္ အခ်ဳပ္အခ်ာအမွတ္လကၡဏာၿဖိဳက္ေတ ထီးနန္ ့ ထမ္းစင္ မွာ “စံရေဖြအိမ္ေနာက္က” လို ့ ေတးကဗ်ာမွာ စာဆိုရွင္က ရခိုင္ျပည္သူ႐ို ့အား တင္ျပထားသည္ကို တြိ ့ရသည္။

အိမ္ေနာက္က အိမ္ရွင္

ကုမၸဏီေခတ္အုပ္စိုးသူမ်ားသည္ နယ္ခ်ဲ ့သမားမ်ားၿဖိဳက္သည္။ ေကာက္က်စ္မ်ား ၿဖိဳက္သည္။ နယ္ခ်ဲ သမားမ်ားအားလုံးသည္ ေကက္က်စ္ယုတ္မာသူမ်ား ၿဖိဳက္သည္။ ရခိုင္ျပည္သူမ်ားဘားက ႀကီးလီးေသာ အခြန္အေကာက္မ်ားကို ေကာက္ယူသည္။ ရခိုင္ျပည္သူ႐ို ့ ယုံၾကည္အားထားေရ မင္းသားႀကီး ရႊီဗန္း၊ ေဒး၀န္းႀကီး ေအာင္ေက်ာ္ရႊီ၊ ၿမိ့ဳသူႀကီး ေအာင္ေက်ာ္ဇံ ႐ို ့၏ ဦးေဆာင္ မႈကို ခံယူသည့္ စံရေဖြကို ရွိတန္းတင္ထားေယာင္နန္ ့ သူ႐ို ့၏ ဦးစီးဦးေဆာင္မ်ားကို ၿဖိဳခြင္းခသည္ကို သိရသည္။ မွင္းဂ်ိဳးပင္ ေအာက္ဟိ အိမ္ရာေခါင္မိုးမွာ မွင္းဂ်ိဳးရြက္မ်ား ႄကြီက်ျခင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးရသည္။ အထူးသျဖင့္ မိမိ႐ို ့မလိုလားမုန္းထားသူမ်ားကို မွင္းဂ်ိဳးသီးပိုင္ ခ်ိဳင္သူမ်ားဟု တင္စားေျပာဆိုဂတ္သည္။ ယင္းပိုင္ ရခိုင္ျပည္သူလူထု မလိုလားအပ္သူမ်ားမွာ ကုမၸဏီအာဏာပိုင္ မ်ား ၿဖိဳက္ေသာ ရာပသိန္သတ္၊ ေဒးသွ်ိန္သန္၊ ပတ္တင္႐ို ့ ၿဖိဳက္သည္။ ယင္းေၾကာင့္ ကုမၸဏီအာဏာပိုင္မ်ားကို “အိမ္ေနာက္က အိမ္ရွင္ မွင္းဂ်ိဳးပင္” လို ့ မိမိ႐ို ့ ခံျပင္းမႈကို အလီးပီးေဖၚျပျခင္းၿဖိဳက္သည္။ စာဆိုသည္ မိမိခံစားခ်က္ကို ျပည္သူ႐ို ့နန္ ့ တထပ္ တည္း ဟိနီေၾကာင္းကို သိသာထင္းရွာဇီသည္။

ပင္လီပြင္စြပ္

ပင္လီပင္စြပ္ ပင္လယ္ကမ္းၿခီ ေသာင္ျပင္မ်ားမွာ က်က္စားသည့္ အေကာင္ငယ္(ေခ်)မ်ား ၿဖိဳက္သည္။ ယင္းအေကာင္ငယ္တမ်ိဳးမွာ
သူ႐ို ့၏ ကုိယ္ခႏၶာ၌ ကိုယ္ပိုင္အခြံမ်ား မဟိပါ။ အျခားခ႐ုေကာင္မ်ား သီသည့္အခါ က်န္ခသည့္ အခြံမ်ားတြင္ ခိုေအာင္းနီထိုင္ သည့္ အေကာင္ငယ္မ်ားၿဖိဳက္သည္။ ကုိယ္ပိုင္ခႏၶာအတြက္ အခြံမဟိလို ့ အငွားခႏၶာေျမွာင္နီရသည့္ အေကာင္ငယ္မ်ား ၿဖိဳက္သည္။
ကုမၸဏီအာဏာပိုင္မ်ားမွာ တနယ္တေက်းမွ က်ဴးေက်ာ္လာေရာက္သူမ်ားၿဖိဳက္သည္။ သူ႐ို ့၏ နီရပ္မွာ အတည္အက် ဟိသူမ်ား မဟုတ္ပါ။ မိမိ႐ို ့ျပည္ရြာကို မတရားသိမ္းထားသည္။ မိမိ႐ို ့အိမ္ရာမ်ားကို ပိုင္စိုးပိုင္နင္း နီထိုင္သူမ်ား (အဂုဆိုပါေက ဗမာမ်ား လည္း ရခိုင္ျပည္ကို နယ္ခ်ဲ ့သိမ္းပိုက္ထားသမ်ားၿဖိဳက္သည္၊) ၿဖိဳက္လို ့ သူတပါးအခြံနန္ ့နီသည့္ ပင္လီပင္စြပ္ အေကာင္ငယ္မ်ား ပိုင္ ကုမၸဏီအာဏာပိုင္႐ို ့လည္း အတူတူပင္ ၿဖိဳက္သည္။ ယင္းေၾကာင့္ စာဆို၏ ေတးကဗ်ာမွာ “ပင္လီပင္စြပ္” လို ့ ရြီးဖြဲ ့ထားသည္။ ကုမၸဏီအာဏာပိုင္႐ို ့၏ သေဘာလကၡဏာကို ေပၚလြင္ေအာင္ ေဖၚျပႏိုင္ျခင္း ၿဖိဳက္သည္။

ကပိုင္ရြာမွာ လီသသြပ္

“သၾကစ္တေထာက္ၿဖစ္၊ တရာသွ်စ္ဆယ္၊ စြန္းႏွစ္ခုတည္း၊ မာဃျဖစ္လဆန္းသာ၊ ငါးရက္နိနီထြက္ တပိုရ္ေက်ာ္တြင္ ၿမိ့ဳ၀န္လွ်င္ ပတ္တင္သက္၊ ကက္တင္ဟုမွတ္ ေဒသွ်ိန္သတ္ႏွင့္ တိုင္ပင္ၾကည္႐ွဴလတ္၍ စစ္ေတြရပ္နားမွာ၊ ေကာင္းသည့္အခါ၀ယ္၊ ၿမ့ိဳရြာစ သည္ လုပ္ပါလ်က္ ” လို ့ ေဒး၀န္းႀကီး ေအာင္ေက်ာ္ရႊီ၏ သွ်ိဳးလိုက္ရတအရ စစ္ေတြၿမိ့ဳတည္ေထာင္ပုံကို တြိ ့ရသည္။
ယင္းေၾကာင့္ စစ္ေတြၿမိ့ဳကို ၁၁၇၈ ခု တပို ့တြဲလဆန္း (၅) ရက္နိ ကုမၸဏီေခတ္မွာ တည္ေထာင္ခသည္။ အာဏာပိုင္မ်ားၿဖိဳက္ေသာ ရာပသိန္သတ္၊ ေဒးသွ်ိန္သတ္၊ ပတ္တင္႐ုိ ့မွာ စစ္ေတြၿမိ့ဳ တည္ေထာင္စကဗင္ နီခသူမ်ား ၿဖိဳက္သည္။
အဂုစစ္ေတြၿမိ့ဳ ျပည့္သူ ့ဆီး႐ုံႀကီးမွ ဗုဒၵေမာ္တ၀ိုက္မွာ ခ၀ါသည္ေခ်ာင္းနန္ ့ ကပိုင္ေခ်ာင္းႏွစ္ေခ်ာင္း႐ို ့ ဂစၦပနဒီသို ့စီး၀င္သည္။ ကပိုင္ေခ်ာင္းနားတ၀ိုက္ (အဂု စစ္ေတြေထာင္နန္ ့ျပည္သူ ့အိုးအိမ္တိုက္တန္းအနီးတ၀ိုက္) မွာ ကပိုင္ရြာ ဟိခေရလို ့ အဆိုဟိေရ။ ယင္းကပိုင္ရြာမွာ ကုမၸဏီအာဏာပိုင္မ်ား နီထိုင္ရာ အရပ္ၿဖိဳက္သည္။
ကပိုင္ရြာမွာ အီးခ်မ္းသာယာလွသည္။ ကုမၸဏီအာဏာပိုင္မ်ားသည္ ဂစၦပနဒီမွ တိုက္ခတ္လာသည့္ လီေျပလီၫွင္း၏ အရသာကို ခံလို ့ စည္းဇိမ္စံစားလွ်က္ ဟိသည္။ ယင္းသို ့ စည္းဇိမ္ခံနီပုံကို “ကပိုင္ရြာမွာ လီသသြပ္နန္ ့” လို ့ ေပၚလြင္ေအာင္ သ႐ုပ္ေဖၚျပ ထားသည္ကို ဖတ္႐ႈရပါသည္။

နာေမမသိ စာဆိုရွင္

ကုမၸဏီအေျခအနီကို ေနာက္ခံထားလို ့ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရး ၿဖိဳက္စိုင္နန္ ့ ရခိုင္ျပည္သူ႐ို ့၏ ခံစားခ်က္မ်ားကို စာဆိုရွင္က ေတး ကဗ်ာရြီးဖြဲ ့ စပ္ဆိုထားခသည္။ ယင္းေတးဖြဲ ့သီကုံးခသည့္ “နပ်ိဳးသီးက်ာက်ာ”ကို ရခိုင္ျပည္သူ႐ို ့ ႏႈတ္မွာတရြရြ သီဆိုခဂတ္သည္။ အထူးသျဖင့္ သီဆိုရြတ္ဆိုလြယ္ေသာ ေတးကဗ်ာၿဖိဳက္သည္။ မိမိ႐ို ့သားသမီးအေခ်႐ို ့ကို အငယ္ခါ သီဆိုေခ်ာ့သိပ္ခဂတ္သည္။
ရခိုင္ျပည္သူ႐ို ့အား ႀကီးသုံးႀကီးေတာ္လွန္ေရးၿဖိဳက္စိုင္ကို သတိရဇီရန္ ရည္ရြယ္စပ္ဆိုထားျခင္း ၿဖိဳက္သည္။ ယင္းေၾကာင့္ အေခ်သူငယ္မ်ားအား ပင္လီပင္စြပ္ပိုင္လူမ်ား၊ စံရေဖြပိုင္လူမ်ားကို ဆန္ ့က်င္ဖယ္ရွားႏိုင္ေရးကို အလီးပီးရြီးဖြဲ ့ဆိုထားသည္။ ျပည္သူကို ဦးေဆာင္ဖို ့သူမ်ား ရြယ္ရြယ္ထားသည္။ အမ်ိဳးခ်ိဳက္စိတ္နန္ ့ အမ်ိဳးသားေရးမာန္ကို ျပည္သူ႐ို ့၏ စိတ္မွာ ကိန္းေအာင္း ဇီလိုေရ ေစတနာ ဆႏၵမ်ားကို “နပ်ိဳးက်ာက်ာ”မွာ တြိ ့ျမင္ႏိုင္သည္။ အမ်ိဳးသားေရးအားမာန္ကို တုိးပြားဇီဖို ့ ေတးကဗ်ာကို ရြီးစပ္ခ ေရ ပုဂၢိဳလ္ စာဆိုရွင္မွာ ကုမၸဏီေခတ္တြင္ ေပၚထြန္းခေရလို ့ သတ္မွတ္ႏိုင္သည္။ ျပည္သူ႐ို ့၏ အားမာန္ကို ႏိုးႂကြဇီေရ ေတးကဗ်ာ ကို ရြီးစပ္ခသူ၏ နာေမနန္ ့ အေၾကာင္းအရာ ၿဖိဳက္စိုင္မ်ားကိုကား မသိရပါ။ ယေကေလ့ “နပ်ိဳးသီးက်ာက်ာ” ေတးကဗ်ာမွာ ရခိုင္ျပည္သူ႐ို ့၏ ႏွလုံးသားထဲမွာ သာဒုန္း ..... အီးဒုန္း ..... သီဆိုဒုန္း ..... ကိန္းေအာင္းနီဒုန္း ......ဗင္။

( မွတ္ခ်က္။ ။ ေဒ “ကုမၸဏီေခတ္ နယ္ခ်ဲ ့ဆန္ ့က်င္ေရး ေတးကဗ်ာ (နပ်ိဳးသီး က်ာက်ာ) ကို အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုျခင္း” ေဆာင္းပါး ကို ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလထုတ္ ရခိုင္တန္ေဆာင္ အမွတ္ (၁၉)မွာ ထြန္းေအာင္ (ေဘာင္းဒြတ္)က ရြီးသားထားျခင္းကို ျပန္ လည္ ကူးယူေဖၚျပထားျခင္းၿဖိဳက္သည္။ ကူးယူေဖၚျပသည္ ဆိုေကေလ့ အကၽြန္က ရခိုင္မူျပန္ လုပ္ထား ျခင္း ၿဖိဳက္သည္။ မသိေသာ သူမ်ား သိဟိဇီဖို ့ ရည္ရြယ္တင္ဆက္ျခင္း ၿဖိဳက္သည္။ ဖတ္ရႈသူမ်ားမွတဆင့္ ျပန္လည္ ေျပာျပပီးႏိုင္ဂတ္ပါဇီ။ )

-------------------
AMP Seim Lann Oung ဘားကကူးယူ

ရကၡပူရလို႔ေခၚကတ္ေတ ရုိးေတာင္ေအာက္ျခီက အေမရိကကိုပင္ လားလား စင္ကာပူမွာ ပင္ နိန္နိန္... ဂ်ပန္ကိုပင္ ေရာက္ေရာက္...အိႏၵိယ နီေပါ မေလး ထိုင္း ဥေရာပတိုင္းျပည္တိမွာပင္ ေသာက္လို႔ ယစ္နီကတ္ပတ္စီ.. ဇာတိုင္းျပည္ဇာႏိုင္ငံကိုပင္ေရာက္ေရာက္ ျမီေအာက္က ငရဲျပည္ အာဂါထက္ကနတ္ျပည္ကိုပင္ ေဇာက္ထိုးပ်ံတက္လားကတ္ပတ္စီ.... ရခိုင္သားတိမွာ တူညီေရ အခ်က္တခုဟိေရ။ ယင္းခ်င့္က ေက်ာသားရင္သား မခြဲျခား.. ဆင္းရဲခ်မ္းသာမခြဲျခား.. ပညာတတ္ ပညာမဟိ မခြဲျခား.. လူ ဘုန္းၾကီး သူေတာ္မ မခြဲျခား.. သူေတာင္းစား ဘိန္းစား ဆရာ၀န္ အင္ဂ်င္နီယာ ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးသမား မခြဲျခား... အေခ် အစိတ္ေကေခ် အပ်ိဳမ အပ်ိဳထီး ၀ါၾကီးမ လအိုၾကီး မခြဲျခား... တန္းတူညီမွ်ျခင္းျပည့္ျပည့္၀၀နန္႔ ဗမာကြ်န္ ျဖစ္နိန္ရျခင္း ပင္ ျဖစ္ေတ။

စင္ကာပူမွာ လစာ ၅၀၀၀ ရပတ္စီ.. ရခိုင္သားမွန္ေက ဗမာကြ်န္ဗ်ာလ္ေယ ေ၀.. ငါ့ညီေခ်။ အေမရိကန္မွာ ဟားဗတ္က ေက်ာင္းျပီးလို႔ ဆင္းလာပတ္စီ.. ရခိုင္ဆိုေက မင္းစြာ ဗမာကြ်န္ဘ၀ကို ေရာက္နိန္ရေရေယေ၀ ငါ့တူေခ်။

ရခိုင္သားတသန္းေလာက္ကို ရက္ရက္စက္စက္သတ္ျပီးေက ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ရာေက်ာ္ကြ်န္ျပဳထားေရ ဗမာတိကို ရခိုင္ျပည္က တိုက္ထုတ္ျပီးေက သီးျခားလြတ္လပ္ေတတိုင္းျပည္ကို ျပန္ပနာ မထူေထာင္ႏိုင္ေရ ကာလပတ္လုံး မာန္ေအာင္မွာပင္ နိန္နိန္ ရမ္းျဗဲကြ်န္းမွာပင္ နိန္နိန္ ေတာင္ကုတ္သံတြဲ ဟိုင္းၾကီးကြ်န္း ပလက္၀ မီးေခ်ာင္း ပီေခ်ာင္းဖ်ား အမ္းဂြ
ေလးျမိဳ ႔ေခ်ာင္းဖ်ားမွာပင္ နိန္နိန္ ေျမာက္ဦး မင္းျပားေက်ာက္ျဖဴစစ္ေတြ ေမာင္ေတာဘူးသီးေတာင္ ေက်ာက္ေတာ္ေပါက္ေတာေျမပုံ ပုဏၰားကြ်န္း ရေသ့ေတာင္မွာပင္နိန္နိန္ မင္းရုိ ႔ငါရုိ ႔ ရခိုင္သားတိစြာ ရခိုင္သားမ်က္ႏွာ ရခိုင္သား အသြီးအသားႏွလုံးသားနန္႔ ဗမာကြ်န္ျဖစ္နိန္ကတ္ရေရေယ ေ၀။

ေမာင္ရုိ ႔က ေရႊေတာင္ၾကား ေက်ာက္ေျမာင္း ေက်ာက္ကုန္း ရွစ္မိုင္ ကိုးမိုင္ ေက်ာက္တံတား ဗိုလ္တေထာင္ မွာ နိန္စြာပါရာ လို႔ ဆင္ျခီဆင္လက္တိ ပီးႏိုင္ေကေလ့ ရခိုင္မွန္ေက ဗမာကြ်န္ဘ၀ကို ေရာက္နိန္ရေရလို႔ မွတ္ထားလိုက္ပါေ၀ ငါ့ညီေခ်။

ဒျဗဳတ္သီးတလုံးမ်ိဳခ်ထားရေရပိုင္ ရင္ဖတ္ဆို႔ပနာ ၀မ္းနည္းဖို႔ ေကာင္းစြာတခုက ဗမာကြ်န္ျဖစ္လာစြာ ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ရာေက်ာ္ၾကာလာေကေလ့ အဂုထက္ထိ ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးလုပ္ဖို႔ ရခိုင္သားအေယာက္ ၂၀၀ စုလို႔ မရႏိုင္သိမ့္။ ေျပာေက အမ်ိဳးခ်စ္ေတ လတ္။ မ်က္ႏွာကို တဗ်င္းသတ္ပနာ သံပုရာသီးလူးပီးထားပစ္ခဖို႔ ေကာင္းေရ။ ယာ.. အရာေလ့ ေျပာပါဂါ... အမ်ိဳးခ်စ္ေတ လတ္။ ေဒ ေအအမ္ပီမွာေတာင္ ႏိုင္ငံေရးကို ပုတ္ေလာက္ရုိင္ေလာက္ရြီးျပေကေတာင္မွ ဇာခ်င့္လဲမသိလို႔ ျပန္ေျပာဖို႔ ပဇာ့ဟနိန္ေရ ရခိုင္သံခေမာက္ေဆာင္း ကြ်န္ဘ၀မွာ ေပ်ာ္ၾကီးက်နိန္ေရ လူတိ အမ်ားၾကီး ဟိႏိုင္ေရ။

အေရအတြက္ မဟိေရပိုင္ အရည္အခ်င္းေလ့ မဟိေရ အတြက္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးစြာ ခြီးဖ်ာလိပ္ေခါင္းကို ၀င္နိန္ရေရပိုင္ ထြက္ေပါက္မဟိ... တိုးတက္လာျခင္းမဟိ ေျပာင္းလဲလာျခင္း မဟိ ျဖစ္နိန္ေရ။

ယင္းအတြက္နန္႔ ေဒ ကြာဟခ်က္ (Gap... လူမ်ိဳးတမ်ိဳးလြတ္ေျမာက္ဖို႔ လူတိုင္းက အျခီခံအမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးအသိစိတ္ဓါတ္ ဟိဖို႔ လိုသည္။) ကို ျဖည့္ဖို႔ ရခိုင္အထီးအမ အေျခာက္တိ အပါအ၀င္ အားလုံးသူရုိ ႔ အသက္ ဆယ့္ရွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ေက ႏိုင္ငံေရးစာပီကိုဖတ္ ေလ့လာ .. ယျပီးေက ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးထဲမွာ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္က် ဘ၀ျမွပ္ပနာ ပါ၀င္ကတ္။ အျပင္က အရက္ယစ္ေက အမ်ိဳးကိုခ်စ္ေတ ဆိုျပီးေက မအာေက့ တခ်က္။ ငါ့မွာ မြီးဇပ္ထားေရ သာလိကာေခ်ေတာင္ အမ်ိဳးခ်စ္ေတလို႔ ေျပာတတ္နိန္ဗ်ာလ္။ ဇာ တတ္ေယာင္ကားရခိုင္သားပါးက ေရာဂါကူးလာေလ မသိ။

ရခိုင္ဘုန္းၾကီးတိကို ေလွ်ာက္ထားခ်င္စြာက ရခိုင္ရုိ ႔လူ႔ေဘာင္ကို အစိုင္အဆက္ထိန္းေက်ာင္းပါလတ္ေတ မင္းဆရာလုပ္ပါလတ္ကတ္ေတ (Moral Authority) ဆိုေရ ဂုဏ္ျဒပ္နန္႔ ကိုက္ညီဖို႔ မ်က္စိနားပိတ္နိန္ရေရ ရခိုင္သားတိကို ႏိုင္ငံေရးတရားေဟာကတ္ပါ။ Religious study ထက္ Political Sciences, Law, Sociology and Economics တိကို ေလ့လာပနာ ရခိုင္သားတိ ဗမာကြ်န္ဘ၀က လြတ္ေျမာက္ဖို႔ ဦးေဆာင္သင့္ပါေရ။ ကြဲျပဲနိန္ေရ ခြီးပိုင္ကိုက္နိန္ကတ္ေတ ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းပါတီတိကို ၾကားက ၀င္ဖ်ိဳင္ပနာ ညွိႏွိဳင္းျပီးေက ညီညြတ္ေရးတည္ေဆာက္ပီးေရ ဒိုင္လူၾကီးတာ၀န္ကိုေလ့ ရခိုင္ဘုန္းၾကီးအဖြဲ႔ခ်ဴပ္ကရာ တာ၀န္ယူသင့္ပါေရ။ ရခိုင္သားတိမွာ လိုအပ္နိန္စြာက ကိုယ္ပိုင္ Political Identity ျဖစ္ေတအတြက္နန္႔ ဗမာတိနန္႔ ေရာပနာ ေယာင္ေျခာက္ဆယ္ မလုပ္ကတ္ပါေက့ တခ်က္။

အူမေတာင့္မွ သီလေစာင့္ႏိုင္ဖို႔ ဆိုေရ စကားပိုင္ ရခိုင္သားအားလုံး ဗမာစစ္ခြီးတိ ဂုတ္သြီးစုပ္ထားလို႔ ငတ္နိန္ရေရ ဘ၀မွာ ငါးပါးသီလ ေျခာက္ပါးသီလ ပရိတ္ၾကီး ဆယ့္တသုတ္ ထိုသုတ္ေဒသုတ္တိ အေရးမၾကီးလိုက္ပါဗ်ာလ္။ တေယာက္စ ႏွစ္ေယာက္စေလာက္ရာ နားလည္ႏိုင္ေရ နိေရာဓသစၥာတရားထက္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခုလုံးလြတ္ေျမာက္စီဖို႔ ႏိုင္ငံေရးတရားကိုေဟာျခင္းက ေဒအခ်ိန္ ေဒကာလမွာ ပိုျပီးေက အသုံးတည့္ဖို႔ ထင္ပါေရ။

ကြက္လပ္ေခ်တိ ျဖည့္ပီးကတ္ပါေမ။ ။ ။


(စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

ရခိုင္သားက ရခိုင္စာကို မရီးျခင္းေရ ကိုယ့္ကိုမြီးထုတ္ပီးလိုက္ေတ အမိအဖ သမိုင္းစိုင္ဆက္ထိန္းသိ္မ္းပါလတ္ေတ ရခိုင္ရို ့ယိုင္ေက်းမွဳ (အဂၤလိပ္ပိုင္ Civilization) ရိုးရာအမြီအႏွစ္ စာပီဂီတ လူ ့အျခီခံအသိစိတ္ ကိုယ္က်င့္တရား လူ ့ေဘာင္နီတိ အစဟိေရ လူျဖစ္ျခင္း၏အဆီအႏွစ္တိ အားလုံးကို လက္ခံဖို ့ျငင္းဆန္လိုက္ျခင္းပင္ ျဖစ္ေတ။ တိရစာၦန္တိစြာ အစာစားတတ္ေတ၊ အိပ္တတ္ေတ၊ ကာမမွီ၀ဲတတ္ေတ။ ေယေကေလ့ ယင္းသူရို ့မွာ စာ မဟိ။ ယင္းပိုင္ဗ်ာယ္ ကိုယ့္မွာဟိေရ ရခိုင္စာကို မရီးေရ ရခိုင္သားစြာ တိရစာၦန္ဘ၀ကို ဖဲသာပီးစရာမလို ေအာ္တိုေရာက္လားကတ္ရဖို ့စြာက က်ိန္းသီနိန္ေရ။

ရခိုင္ရို ့သမိုင္းကို စာမ်က္ႏွာတရြက္ေခ်ေလာက္ လွန္ၾကည့္လိုက္ဖို ့ဆိုေက ရခိုင္သားတိမွာ စာဟိစြာ ထိုဖက္ကမ္းကိုေတာင္ေရာက္လားသိမ့္ေရ။ ဗမာတိ လူမျဖစ္ခင္ကပင္ ရခိုင္သားတိ တိုင္းျပည္ႏိုင္ငံထူေထာင္ပါလတ္စြာ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီလားခဗ်ာယ္။ ဗမာတိလူလို ့စျဖစ္ေတ အခ်ိန္ ေအဒီ 849 ပုဂံကို ထူေထာင္ေရ ကာလမွာ ရခိုင္သားတိစြာ ပထမဓည၀တီ ဒုတိယဓည၀တီ စိုင္းျဒားေခတ္ ေ၀သာလီ စေရ ေခတ္ၾကီးေလးေခတ္ကို ထူေထာင္ပနာ နိန္ပါလတ္ကတ္ဗ်ာယ္။ ေဒပိုင္ သမိုင္းပုံရိပ္ၾကီးခကတ္ေတ ရခိုင္သားတိ ေဒနိန္ ့ကာလမွာ ကိုယ္ရို ့အဖိုးအဖီးတိ ထားပစ္ခေရ ကိုယ္ရို ့စာကို ရီးကတ္ဖို ့ ဖင္ကခ်ီးထြက္ေအာင္ ေအာ္ေျပာနိန္ရစြာ ႏြားတိကို ဟဲဗီးမယ္လ္ေတလ္ ေတးျခင္းလားဆိုျပနိန္ပိုင္ ျဖစ္နိန္ရေရ။


ရခိုင္သားက ရခုိင္စာကို တန္ဖိုးမထား မရီးကတ္ျခင္း၏ ဆိုးက်ိဳးတိ

(၁) စာပီေပ်ာက္ျခင္း (စာပီေပ်ာက္ေက လူမ်ိဳးတုံးလားဖို ့စြာက ေဗဒင္မိန္းစရာ မလို။)
(၂) သမိုင္းယိုင္ေက်းမွဳ အစိုင္အလာ ဓေလ့ထုံးတမ္းစိုင္လာ မ်ိဳးရိုးဗီဇ အေတြးအေခၚ အျမင္ ယုံၾကည္ခ်က္ တိ အားလုံးေပ်ာက္လားျခင္း (ေအခ်င့္တိအားလုံးကို စာနန္ ့ရာမွတ္တမ္းတင္လို ့ရေရ။)
(၃) ဗမာစာကို လားရီးနိန္ကတ္ျခင္းက ကိုယ့္သီတြင္းကို ကိုယ္လားတူးပိုင္ျဖစ္နိန္ပနာ ခြီးထက္အဆင့္နိမ့္ေရ ဗမာဘားမွာ ကြ်န္ျဖစ္နိန္ရစြာကို ေပ်ာ္ပါေရ လို ့ ၀န္ခံျခင္းနန္ ့လားတူနိန္ေရ။

ရခိုင္စာမရီးခ်င္ေရ ရခိုင္သားရို ့၏ဆင္ျခီ

(၁) အေခ်ခါ ေက်ာင္းမွာ ဗမာပိုင္သင္လာရလို ့ ရခိုင္ပိုင္ မရီးတတ္လတ္။ (အဂုေဒစာကို ရီးနိန္ေရ ေျမာက္ဦးကဘီလူးေလ့ အေခ်ခါ ေက်ာင္းမွာ ဗမာခြီးစာကို မသင္ခ်င္ပဲနန္ ့ အားဓမၼသင္လာရစြာပါရာ။)
(၂) ရန္ကုန္မွာ အနိန္မ်ားလို ့ ရခိုင္စာမရီးတတ္ပါ။ (အဂုစာရီးနိန္ေရ ေျမာက္ဦးကဘီလူးေလ့ ရန္ကုန္မွာ အေကာင္းဆုံးတကၠသိုလ္တခုမွာ (၇) ႏွစ္ေလာက္ ေက်ာင္းတက္ခေရ လူပါရာ။)
(၃) ဗမာအပါအ၀င္ က်န္ေရ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးတိပါ ဖတ္စီခ်င္လို ့ ဗမာပိုင္ ရီးေရလတ္။ ေအပိုင္ ရီးျခင္းကို အျမင္က်ယ္ေရလို ့ ေျပာကတ္သိမ့္ေရ။ (လက္တြိအေျခအေနမွာ ဗမာခြီးစာကို က်န္ေရ ကခ်င္၊ ကယား၊ ကရင္၊ မြန္၊ ရွမ္း၊ ခ်င္းတိ တေယာက္ေလ့ မဖတ္ကတ္။ သူရို ့မွာ သူရို ့ကိုယ္ပိုင္ ဘာသာစကားစာဟိေရ။ သူရို ့စာကို သူရို ့ခ်စ္ျမတ္ႏိုးကတ္ေတ။ သူရို ့၀က္ဆိုဒ္တိကို သူရို ့စာ
နန္ ့ရီးကတ္ေတ။ မယုံေက ေအာက္မွာလားၾကည့္ကတ္ပါ။)

http://kachinnews.com/kachin/

http://www.monnews-imna.com/monindex.php

http://www.kwekalu.net/>

http://www.mongloi.org/

http://www.kaowao.org/mon/


ဗမာဆိုေရ ခြီးတိကေလ့ သူရို ့ဗမာတိရီးေရ ဗမာစာကိုရာ လားဖတ္ေတ။ ရခိုင္တိ ဆီဆြတ္ခ်င္ေရစိတ္နန္ ့ရီးထားေရ ဗမာစာကို ဗမာတိစိတ္မ၀င္စား။ လူမ်ိဳးေရးမုန္းတီးခြဲျခားဆက္ဆံခ်င္ေရစိတ္ အဟိဆုံးလူမ်ိဳးစြာ ဗမာျဖစ္ေတ။ ရခိုင္သားတိ ခံစားနိန္ရေရ အေၾကာင္းအရာတိကို ဗမာကိုလားေျပာနိန္လို ့မရ။ ခြီးကို နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္းတရား လားေဟာျပပိုင္ျဖစ္နိန္ဖို ့။ နာဂစ္ျဖစ္ေတခါ ဟိုင္းၾကီးကြ်န္းက ရခိုင္တိကို ဗမာတိလားျပီးေက အကူအညီမပီးပါ။ ရခိုင္ျဖစ္နိန္လို ့ လတ္။ ဧရာ၀တီတိုင္းက ကရင္ရြာတိကိုေလ့ လားျပီးေက အကူအညီမပီးကတ္။ ကရင္ျဖစ္နိန္လုိ ့ပါလတ္။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို အျမင္က်ယ္ေရလို ့ထင္ပနာ ဗမာစာကို လားရီးနိန္ေရ ရခိုင္သားတိစြာ အျမင္က်ယ္စြာက မဟုတ္ ဆီဆြတ္စြာမ်ားလားလို ့ ဖင္က်ယ္နိန္ျခင္းရာ ျဖစ္ေတ။ အေဂါင့္ေဂါင့္ အျမင္က်ယ္ခ်င္ေက ကမၻာသုံးဘာသာစကား (၅) မ်ိဳးထဲက တမ်ိဳးမ်ိဳးကို အလွပလတတ္ေအာင္သင္.. ေယျပီးေက ရခိုင္ျပည္မွာ ျဖစ္ပ်က္နိန္ေရ အေၾကာင္းအရာတိကို ယင္းဘာသာၾကီးတိနန္ ့ ရီးပါ။ ရခိုင္သားတိ ဗမာကြ်န္ဘ၀မွာ ငရဲက်နိန္စြာကို ကမၻာ့ယိုင္ေက်းေရအသိုင္းအ၀ိုင္းတိသိေအာင္လုပ္ႏိုင္ျခင္းကရာ သြီးစစ္ေတ အျမင္က်ယ္ျခင္းလို ့ လက္ခံရပါဖို ့။

ရန္ကုန္မွာေက်ာင္းတက္ေတ အခ်ိန္ကဆိုေက ဗမာတိက ဘီလူးကို ေျပာေရ “ဗမာစကား မပီလတ္”။ ေယေက ဘီလူးက ဗမာတိကို ျပန္ေျပာေရ “ငါကား ဗမာက မဟုတ္ ရခိုင္ရာ။ ဇာျဖစ္လို ့ ဗမာစကားပီရဖို ့စြာလဲ။ ဗမာစကားပီေက မင္းရုိ ့ညီမတိကို တက္ခြလို ့ရ
ဖို ့လား... မင္းရို ့ အျပန္အလွန္အသိဥာဏ္ဟိေက ရခိုင္စကားေျပာၾကည့္ ရဖို ့လား”။ ေအပိုင္ျပန္ေျပာလိုက္ခါကပင္ တခါေခ်ေလ့ ဗမာစကားမပီလို ့ ပဇာ့မဟ၀ံ့ကတ္ဗ်ာယ္။

ကိုယ့္စာကို ကိုယ္မေလးစားျခင္းေရ မိမိကိုယ္ကို အသိအမွတ္မျပဳျခင္းနန္ ့ အတူတူဗ်ာယ္။ ေဒစာကို ဆင္ျခီတိပီးပနာ ဗမာစာရီးနိန္ကတ္ေတ ရခိုင္သားတိ ဖတ္ျပီးေက ဆင္ျခင္ႏိုင္ကတ္ပါစီ။ ။ ။


( စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳ (Arakanese Literature Movement) ကို ရီခံျမီခံေကာင္းပနာ ရခိုင္မ်ိဳးဆက္သစ္ေခ်တိ ဆုံတြိကတ္ေတ ေဒေအအမ္ပီရပ္၀န္းမွာ အဂုအခ်ိန္ကစျပီးေက စတင္လိုက္ပါေၾကာင္း ရခိုင္သူရခိုင္သားအေပါင္းကို အသိပီးလိုက္ရပါေရ။ ေဒလွဳပ္ယွားမွဳကို ဦးေဆာင္လားဖို ့အဖြဲ ့က ရခိုင့္စာပီကြန္ယွက္ (Arakanese Literature Network) ျဖစ္ပါေရ။ ေအအဖြဲ ့ ၏ ေဆာင္ပုဒ္က

“ ရခိုင္စာ ရခိုင္စကား
ရခိုင္ရို ့ေလးစား တန္ဖိုးထား”

“အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနနန္ ့
စာပီကိုယ္ပါ ခ်စ္ျမတ္ႏိုး
ေအခ်င့္စြာ ရခိုင္လူမ်ိဳး”

“စာပီေတာက္ေျပာင္ေက
ရခိုင္ရို ့လူ ့ေဘာင္ေလ့ တိုးတက္ေမ”

“စာပီတိုက္ပြဲ ငါရို ့ဆင္ႏြဲ
စာပီဂုဏ္ေရာင္ ထြန္းလင္းေျပာင္
ရခိုင္ရို ့အက်ိဳးကိုေဆာင္…။”

ေအအဖြဲ ့ကို ရခိုင္စာပီဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္လာစီေရး ဆိုေရ စုေပါင္းေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ (Collective Hope) အတြက္ စုေပါင္းဦးေဆာင္မွဳ (Collective Leadership) စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္မွဳ (Collective Activity) နန္ ့ တစ္ေယာက္ခ်င္းစီက ကိုယ္ပိုင္အသိစိတ္နန္ ့ပါ၀င္မွဳ (Individual Participation by Own Conscience) တိမွာ အျခီခံပနာ ဖြဲ ့စည္း တည္ေဆာက္ထားပါေရ။ ရခိုင္စာပီအတြက္ ပီးဆပ္လားဖို ့ဆိုေရ ျမင့္ျမတ္ေတ စိတ္ဆႏၵနန္ ့ အဖြဲ ့၀င္ ခ်င္ေရ ရခိုင္သူရခိုင္သားတိုင္းကို အျပဳံးပန္းနန္ ့လက္ကမ္းလို ့ၾကိဳဆို နိန္ပါယင့္။ ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳမွာ ရခိုင္ဆိုေရအသိနန္ ့ အားလုံးသူရုိ ့ပါ၀င္ ဆင္ႏြဲလားကတ္ဖို ့ရခိုင္သားတိုင္းက ရခိုင္စာပီဖြံ ့ျဖိဳး တိုးတက္လာေရးမွာ တာ၀န္ဟိေရဆိုေရ စိတ္ဓါတ္နန္ ့ကူညီလားကတ္ဖို ့တိုက္တြန္း ႏိုးေဆာ္လိုက္ရပါေရ။

အဂုဆိုေက ကမၻာ့ရြာထက္မွာ ဟိကတ္ေတ ရခိုင့္စာပီကြန္ယွက္အဖြဲ ့၀င္သူရဲေကာင္းကြန္မန္ဒိုတိက သူရုိ ့ကိုင္ ထားကတ္ေတ ကေလာင္လက္နက္တိကို ထက္နိန္ေအာင္သြီးပနာ လက္စြမ္းျပနိန္ကတ္ပါဗ်ာယ္။ တခ်ိဳ ့ကဆိုေက ၀က္ပ္ဆိုဒ္တိ ဘေလာ့ဂ္တိဖြင့္ပနာ ရခိုင္စာပီရီစီးေၾကာင္းအားေကာင္းေမာင္းသန္စီးဆင္းဖို ့ ၾကိဳးပမ္းအားထုတ္နိန္ကတ္ပါဗ်ာယ္။ ဗုဒၶသားေတာ္ ရခိုင္ရဟန္းသူျမတ္ တိကေလ့ တကာတကာမတိကို အဂုလက္ဟိလူ ့ ေဘာင္ေလာက ထဲက နိဗၺာန္ကိုေရာက္စီဖို ့ စာပီတရားရီအီး တိုက္ေကြ်းပနာ လမ္းညႊန္ျပပီးနိန္ကတ္ပါေရ။

ေအရခိုင့္စာပီကြန္ယွက္က လုပ္ေဆာင္လားဖို ့ေမွ်ာ္မွန္းထားကတ္ေတ ရွိလုပ္ငန္းစိုင္တိကေတာ့ေက တတ္ႏိုင္ေရ သဒၶါတရား
နန္ ့ကိုယ္ရုိ ့အိတ္ထဲက စိုက္ပနာ ဘုံဖဲသာတိ စုေဆာင္းျပီးေက ရခိုင္ပိုင္ရီးသားထုတ္၀ီထားေရ စာအုပ္စာတမ္းတိကို စုေဆာင္းလားကတ္ပါဖို ့။ ရခိုင့္စာပီလက္ရာေကာင္းတိကို စုေပါင္းပနာ မဂၢဇင္းဂ်ာနယ္တိ ထုတ္လားကတ္ပါဖို ့။ စာပီအေၾကာင္းအရာေဆြးေႏြးခန္းအသံဖိုင္တိကိုေလ့ ထုတ္လႊင့္ပီးလားပါဖို ့။ ယျပီးေက ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳမွာ တေယာက္ေလ့ပဲ့မက်န္ လိုက္ရေအာင္ ရခိုင္ႏိုင္ငံေရးပါတီ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ ့အစည္း သတင္းဌါနမီဒီယာတိကိုေလ့ ရခိုင္လူထုနန္ ့ တသားတည္းျဖစ္ပနာ ရခိုင္သူရခိုင္သားမ်ိဳးဆက္သစ္ရို ့၏ယုံၾကည္မွဳတိကို ရခ်င္ေက ရခိုင္စာကိုရီး ရခိုင္စကားကို တန္ဖိုးထားကတ္ပါလို ့ ေအရခိုင့္စာပီကြန္ယွက္က နည္းလမ္းေပါင္းစုံနန္ ့ စည္းရုံးသိမ္းသြင္းဖိအားပီးတိုက္တြန္းလားပါဖို ့။

ေအနိန္ရာမွာ ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳ မိတ္ဆက္စကားကို နိဂုံးခ်ဴပ္အဆုံးသတ္လိုက္ရပါေရ။ အားလုံးက်န္းက်န္း မာမာခ်မ္းခ်မ္း
သာသာ နန္ ့ရခိုင္စာပီတိုးတက္ေရးကို ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ကတ္ပါစီ။ ။ ။


ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳ ႏွဳတ္ခြန္းဆက္စကား- အမွတ္ (၂)

ရခိုင္ရို ့အစိုင္အဆက္နိန္ပါလတ္ကတ္ေတ ပ်ိဳင္စီပ်ိဳင္ေထာင္အိမ္ၾကီးအိမ္ေကာင္းကို ဗမာဒျမတိက ၀င္စီးပနာ အိမ္ကိုမီးတိုက္ထားပါေရ။ ေဒပိုင္မီးေလာင္နိန္ေရ အခ်ိန္မွာ အိမ္ကိုမီး၀ိုင္းသတ္ကတ္ဖို ့ ေကာ္မတီတိဖြဲ ့ ဥကၠဌ အတြင္းေရးမွဴးတိရြီး ဘ႑ာေငြတိစုေဆာင္း ဇာပိုင္မီးသတ္ကတ္ရဖို ့ဆိုပနာ မဟာဗ်ဴဟာနည္းဗ်ဴဟာတိခ်ဖို ့ ကြ်န္ေတာ္ရုိ ့ရခိုင္သားတိမွာ အခ်ိန္မဟိလိုက္ပါဗ်ာယ္။ အခ်ိန္ရာဆြဲနိန္ေက တအိမ္လုံးျပာက်လားလီဖို ့စြာက က်ိန္းသီနိန္ပါေရ။

ယင္းအတြက္နန္ ့ အဂုပိုင္အေရးၾကီးေရ အခ်ိန္ကာလမွာ တခုကိုေလ့စိုင္းစားေတြေ၀မနိန္ပဲနန္ ့ တစ္ခြက္ေခ်ပင္ျဖစ္ျဖစ္ တစ္ဖလားေခ်ပင္ျဖစ္ျဖစ္ တစ္အိုးပင္ရရ တစ္ဗာရတီပင္တြိတြိ ရေရရီကိုရွာ ဇာသူပင္ျဖစ္ျဖစ္ ၀ိုင္းပနာ မီးသတ္ကတ္ရပါဖို ့။ အိမ္ထဲကို ၀င္ပနာ အိမ္သားတိကို ကယ္ဖို ့လုပ္ကတ္ရပါဖို ့။ တန္ဖိုးဟိေရ ပစၥည္းတိ မီးထဲကိုပါမလားရေအာင္ ၀ိုင္းေျပာင္းပီးကတ္ရပါဖို ့။

ေဒပိုင္ အေရးေပၚအေျခအေနမွာ သူႏိုင္စြာကိုသူလုပ္ ကိုယ္ႏိုင္စြာကို ကိုယ္လုပ္စြာကို စုေပါင္းဦးေဆာင္မွဳ (Collective Leadership) စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္မွဳ (Collective Activity) နန္ ့ တစ္ေယာက္ခ်င္းစီက ကိုယ္ပိုင္အသိစိတ္နန္ ့ပါ၀င္မွဳ (Individual Participation by Own Conscience) လို ့ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားပါေရ။ ေအလုပ္ငန္းစိုင္မွာ အားလုံးသူက ေဂါင္းေဆာင္ပါ။ အိမ္ကိုေလာင္နိန္ေရ မီးကိုအယင္သတ္ကတ္ရဖို ့ဆိုေရ ရည္ရြယ္ခ်က္ဆႏၵ အားလုံးသူမွာ တခ်ိန္တည္းမွာ အတူတူဟိနိန္ကတ္ျခင္းကို စုေပါင္းေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ (Collective Hope) သို ့မဟုတ္ ဘုံအိမ္မက္ (Common Dream) လို ့ ေခၚဆိုထားပါေရ။

ေယဇူးနန္ ့ ေအအမ္ပီမွာ ဟိနိန္ကတ္ေတ ရခိုင့္စာပီကြန္ယွက္အဖြဲ ့၀င္တိစြာ ထပ္တူက်ေရ အယူ၀ါဒလမ္းစိုင္ကို လက္ကိုင္ထားပနာ လားနိန္ကတ္ေတ ရခိုင့္စာပီေဂါင္းေဆာင္တိျဖစ္ပါေရ။ ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳမွာ ပါနိန္ကတ္ေတ ကေလာင္သွ်င္တိ စာဖတ္ပရိတ္သတ္တိ အားလုံးသူရုိ ့စြာ ရခိုင့္စာပီတိုးတက္ဖြံ ့ျဖိဳးလာေရးအတြက္ ရွိတန္းကတိုက္ပြဲ၀င္နိန္ကတ္ေတ သူရဲေကာင္းတိ ျဖစ္ပါေရ။

ရခိုင့္စာပီအားေကာင္းေမာင္းသန္ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္လာစီဖို ့ အုတ္တခ်ပ္သဲတပြင့္ ႏိုင္ေရတာ၀န္ကို ယူဖို ့လွမ္းလာနိန္ကတ္ေတ သူရဲေကာင္းအသစ္တိကိုေလ့ ရခိုင့္စာပီလွဳပ္ယွားမွဳက အျပဳံးပန္းနန္ ့လက္ကမ္းလို ့ၾကိဳဆိုနိန္ပါယင့္။ ။ ။


( စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနစြာ ရခိုင္ျပည္က်လားခါကပင္ ကပ္ပါလားခဗ်ာယ္လို ့ ေျပာေက ရခိုင္သားတိ ဇာေျပာကတ္ဖို ့လဲခ်င့္။ အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနကို ေစာင့္ထိန္းကတ္ရဖို ့ဆိုျခင္းေရ ရခိုင္တိုင္းျပည္၏ႏိုင္ငံေရးမူ၀ါဒ တစ္ခုျဖစ္ခေရ။ ေအခ်င့္ကို အက်ယ္ခ်ဲ ့ေျပာရဖို ့ဆိုေက အမ်ိဳးသီလ ဆိုစြာ ရခိုင္သားတိမွာ ကိုယ့္တိုင္းျပည္နန္ ့ကိုယ့္လူမ်ိဳးကို ကိုယ္ရုိ ့ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္ျခင္းနန္ ့ ႏိုင္ငံၾကီးသားစိတ္ဓါတ္ဟိျခင္းကို ႏိုင္ငံေရးအရေပၚလစီခ်ပနာ ေဖာ္ျပျခင္းပင္ ျဖစ္ေတ။

အမ်ိဳး (အနီေရာင္) ၏ အဓိပၸါယ္က အခ်ဴပ္အခ်ာအာဏာကိုပိုင္ဆိုင္ေရ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္ျဖစ္ေတ ကိုယ္ပိုင္ႏိုင္ငံေရးအာဏာဟိေရ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးျဖစ္ေတ.. ေဒပိုင္ႏိုင္ငံေရးၾသဇာအာဏာနန္ ့ ကိုယ့္လူမ်ိဳးလုံျခဳံေရးကို
ကိုယ္ရုိ ့ကာကြယ္ႏိုင္ေရ ဆိုစြာကို ေဖာ္ညႊန္းျခင္းပင္ ျဖစ္ေတ။ ရခိုင္သားက ရခိုင္သမကို ယူျခင္းေရ အမ်ိဳးခ်စ္ေတလို ့ ထင္ျမင္ယူဆနိန္ကတ္ျခင္းေရ တပိုင္းတစရာ မွန္ေရ အားလုံးမမွန္ပါ။

သီလ (အျဖဴေရာင္) ၏ အဓိပၸါယ္က ႏိုင္ငံၾကီးသားစိတ္ဓါတ္ဟိေရ တရားမွ်တေရးတန္းတူေရးျငိမ္းခ်မ္းေရးေလာကပါလတရားကို တန္ဖိုးထားေရ လူသား၀ါဒကိုက်င့္သုံးေရ ဆိုစြာကို ေဖာ္ျပျပျခင္းပင္ ျဖစ္ေတ။ ဘာသာေရး ရွုေထာင့္အျမင္အရ ရခိုင္သားတိုင္း ငါးပါးသီလေစာင့္ထိန္းကတ္ရဖို ့လို ့ ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပါ။ ေလာကီေလာကုတၱရာေပါင္းထားပနာ ရခိုင္ရုိ ့လူ ့ေဘာင္ တခုလုံး လိုက္နာႏိုင္ေအာင္ ခ်မွတ္က်င့္သုံးခေရ ႏိုင္ငံေရးေပၚလစီတခု ပင္ျဖစ္ပါေရ။

ႏိုင္ငံၾကီးသားစိတ္ဓါတ္ဆိုစြာ ႏိုင္ငံၾကီးျခင္း ငယ္ျခင္း လူဦးေရ မ်ားျခင္းနည္းျခင္းနန္ ့မဆိုင္ပါ။ အက်င့္နန္ ့ရာဆိုင္ပါေရ။ လူ လူခ်င္းတန္ဖိုးထားပနာ လူသားစိတ္ ဇာေလာက္ၾကီးမားေလ ဆိုေရ ေပတံနန္ ့ရာ တိုင္းတာႏိုင္ပါေရ။ ဗမာမွာ ႏိုင္ငံၾကီးသားစိတ္မဟိပါ။ ဗမာသမိုင္းမွာ ညီကုိအရင္း အခ်င္းခ်င္းသတ္ကတ္ေတ။ အဂုေလ့ ရွမ္းမတိကို မုဒိမ္းက်င့္ ကရင္ရြာတိကို မီးတိုက္ လူသတ္။ ေအခ်င့္က ဗမာစစ္ခြီးတိမွာ ဒျမစိတ္ဓါတ္ရာ ဟိေရ ဆိုစြာကို ေဖာ္ျပနိန္ပါေရ။ ဗမာမွာ လူဦးေရ သန္း (၂၀) ေလာက္ဟိေကေလ့ လူသားစိတ္မဟိ ယိုင္ေက်းမွဳမျမင့္မား ႏိုင္ငံၾကီးသားစိတ္မဟိဆိုစြာကို ကမၻာ့အသိုင္းအ၀ိုင္းက လက္ခံထားကတ္ေတ။

ဆက္ေျပာရဖို ့ဆိုေက ေအနိန္ ့ကာလမွာ အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနကို ရခိုင္သားတိ ေစာင့္ထိန္းခြင့္မရေရ အေျခအေနမ်ိဳးဆိုက္ေရာက္နိန္ရေရ။ ဗမာစစ္ခြီးတိ ခ်မွတ္နိန္ေရ ဒျမ၀ါဒေအာက္မွာ ဗမာစစ္ခြီးတိ မွိဳင္းတိုက္ျဖန္ ့ခ်ီနိန္ေရ ဆီဆြတ္ေပၚလစီတိေအာက္မွာ ရခိုင္သားတိ အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနကို ျပည့္၀မ႑ိဳင္ မေစာင့္ထိန္းႏိုင္ေရ အေျခအေနဆိုး ဘ၀ဆိုး အငတ္ဘုံ ျပာပုံမွာတိုးနိန္ရေရ အဆင့္ကိုေရာက္နိန္ကတ္ရစြာ အားလုံး
သူရုိ ့သိကတ္ပါေရ။ ဥပမာတခုပီးရဖို ့ဆိုေက မႊီးပ်ံ ့ၾကိဳင္သင္းေရ ပန္းျခံတခုေဆာက္ဖို ့ ျမီဧက ေလးငါးေျခာက္ဧကေလာက္ အနည္းဆုံးလိုအပ္ေတ။ ျမီမဟိေက ယင္းပန္းျခံေဆာက္လို ့မရ။ ယင္းပိုင္ဗ်ာယ္ အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနကို ျပည့္၀မ႑ိဳင္ ေစာင့္ထိန္းႏိုင္ဖို ့ ကိုယ္ပိုင္အခ်ဴပ္အခ်ာအာဏာနန္ ့ ကိုယ္ရုိ ့အုပ္ခ်ဴပ္ေတတိုင္းျပည္လိုအပ္ေတ။


ယင္းအတြက္နန္ ့

ကိုယ္ပိုင္အခ်ဴပ္အခ်ာ အာဏာပိုင္ခြင့္နန္ ့ ရခိုင္ရုိ ့ျပည္ကို ရခိုင္တိ အုပ္ခ်ဴပ္ခြင့္ ရဟိေရးေရ အဓိက
ဗမာကိုလိုနီစစ္စနစ္ဖ်က္သိမ္းေရးနန္ ့ ဗမာစစ္ခြီးတိကို ရခိုင္ျပည္က ေမာင္းထုတ္ေရးေရ ပထမ ျဖစ္လာရပါဖို ့။

ယျပီးခါမွရာ အမ်ိဳးသီလ ႏွစ္ဌါနကို ျပည့္၀မ႑ိဳင္ ေစာင့္ထိန္းႏိုင္ေရ ရခိုင္သားလို ့ ကမၻာၾကီးအလယ္မွာ လက္မေထာင္လာႏိုင္ပါဖို ့။

(စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

ငါရို ့တိၾကီးျပင္းလာကတ္ေတ ပတ္၀န္းက်င္က ေကာလာဟလတိနန္ ့ျပည့္နိန္ေရ။ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာ ဇာနိန္ရာကိုပင္ ျခီလွမ္း လွမ္းပနာ လားၾကည့္လိုက္ ေကာလာဟလစကားေခ်တစ္ခြန္းေလာက္ေတာ့ေက ၾကားလာကတ္ရဖို ့စြာ က်ိန္းသီနိန္ေရ။ ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္လက္ခံတတ္မွဳနန္ ့ဆင္ျခင္တုံတရား အားနည္းနိန္ေရခါ ေကာလာဟလေထာင္ေခ်ာက္ၾကီးထဲကို သိသိယင့္
နန္ ့လူးက်လားတတ္ေတ။

အေရးၾကီးဆုံးက ေကာလာဟလ၏ရင္းျမစ္က ဇာခ်င့္လဲ..။ ေကာလာဟလ ဇာကလာလဲ။ ဇာသူရို ့က ေဒ ေကာလာဟလကို ဖန္တီးလဲ။ ေဒပိုင္ မိန္းခြန္းတိ မိန္းပနာ ေကာလာဟလကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာၾကည့္ႏိုင္ေက ေကာလာဟလေထာင္ေခ်ာက္မိျခင္းက လြတ္ကင္းႏိုင္ဖို ့စြာ ေသခ်ာေရ။

ေဒနိန္ရာမွာ ေကာလာဟလတစ္ခုကို ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္သုံးသပ္စိတ္ျဖာၾကည့္လားကတ္ပါေမ။ ဥပမာ- ဗမာေအာက္သားတိက ေျပာကတ္ေတ “ရခိုင္သားတိစြာ အျမင္မက်ယ္ သေဘာထားေသးသိမ္ေရ” လတ္။ အသိပညာကိုယ္ခံအားနည္းနိန္ေရ ရခိုင္သားတစ္ေယာက္က ေဒစကားကိုၾကားေက ပထမစိတ္ထဲမွာ ငါရို ့လူမ်ိဳးစြာ အျမင္မက်ယ္ သေဘာထားေသးသိမ္ေရ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးလို ့ သိမ္ငယ္စိတ္၀င္လားပနာ အမွန္လို ့ထင္လားႏိုင္ေရ။ ေဒါသၾကီးတတ္ေတ ရခိုင္သားတစ္ေယာက္က ေဒစကားကိုၾကားေက လက္သီးလက္ေမာင္းတန္းေကာ္ဆဲပနာ ေအာ္ၾကီးဟစ္က်ယ္ ေျပာျပီးေက မလိုလားအပ္ေတ ျပႆနာတိ ဆက္တိုက္ျဖစ္လားႏိုင္ေရ။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ေဒစကားကို အေသးစိတ္ေလ့လာမၾကည့္မိေက ေဒစကားကိုေျပာေရ ေအာက္သားတိ၏အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္ျမွားဦးျဖစ္ေတ ရခိုင္သားတိကို စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအရ ခ်ိဳးႏွိမ္ႏွိပ္ကြပ္လိုျခင္းက အထေျမာက္ေအာင္ျမင္လားႏိုင္ေရ။

ေဒစကားကို အေသအခ်ာေလ့လာၾကည့္ဖို ့ဆိုေက “ရခိုင္သားတိစြာ အျမင္မက်ယ္ သေဘာထားေသးသိမ္ေရ” လို ့ ေကာက္ခ်က္ခ်ေျပာရေအာင္ ဇာအခ်က္အလက္ကို အျခီခံျပီးေက ေျပာစြာလဲ။ ေလးသန္းေလာက္ဟိေရ ရခိုင္လူမ်ိဳး၏ အျပဳအမွဳအက်င့္ မ်ိဳးရိုးဗီဇယိုင္ေက်းမွဳဓေလ့ထုံးစံသမိုင္းကို စနစ္တက် သုေတသနလုပ္ျပီးေက ထြက္လာေရ ေနာက္ဆုံးအေျဖမ်ိဳးလား။ ယင္းပိုင္မဟုတ္ေက “ငခုံးမတစ္ေကာင္ေၾကာင့္ တစ္ေလာင္းလုံးပုတ္ေတ” ဆိုေရ ဗမာစကားပုံပိုင္ ရခိုင္သားတစ္ေယာက္မေကာင္းစြာကို လက္ညွိဳးထိုးပနာ က်န္ေရရခိုင္သားတိကိုပါ တံဆိပ္ကပ္လိုက္ျခင္းလား..။ ေအပိုင္ မိန္းခြန္းေခ် သုံးေလးငါးခြန္း ကိုယ့္စြာကိုယ္မိန္းၾကည့္ပနာ ဦးေႏွာဏ္ကို အလုပ္ပီးလိုက္စြာနန္ ့ ေဒစကားစြာ ေကာလာဟလ ဟုတ္မဟုတ္ကို ထင္ထင္ယွားယွားျမင္လာကတ္ရေရ။

အမွန္က ေဒစကားကို ဗမာေအာက္သားတိ ေျပာနိန္ျခင္းေရ ႏိုင္ငံေရးရည္ရြယ္ခ်က္ပါေရ။ ဇာပိုင္ႏိုင္ငံေရးရည္ရြယ္ခ်က္မ်ိဳးလဲ..။

လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးကို လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးက ေရရွည္အုပ္ခ်ဴပ္ထားႏိုင္ဖို ့ အအုပ္ခ်ဴပ္ခံလူမ်ိဳး၏စိတ္ဓါတ္ကို အယင္ဆုံးဖ်က္ဆီးထားဖို ့လိုအပ္ေတ။ စိတ္ဓါတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ယိုယြင္းပ်က္စီးပရမ္းပတာျဖစ္နိန္ေရ လူမ်ိဳးကို အုပ္ခ်ဴပ္ရစြာ ကေကာင္းလြယ္ကူေရ။ လူ ့အဖြဲ ့အစည္းတခု ပုံမွန္လည္ပတ္
ဖြံ ့ျဖိဳးတိုးတက္စီဖို ့ လိုအပ္ေတ စိတ္ခြန္အားကို အသိပညာကရာ ပီးေရ။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ပညာေရးကို စနစ္တက်ဖ်က္ဆီးလိုက္စြာနန္ ့ ရီေသာက္ျမစ္အျဖတ္ခံထားရေရ အပင္ပိုင္ ယင္းလူ ့ေဘာင္စြာ ရပ္ေစာက္သီနိန္လီကတ္ရဖို ့စြာဗ်ာယ္။ ဆင္ျခင္တုံတရားနန္ ့အသိဥာဏ္ျမင့္မားမွဳကို ဖ်က္ဆီးျပီးေက ဦးေႏွာဏ္ကိုေဖာက္စားပနာ လပ္နိန္ေရယင္းနိန္ရာမွာ ေကာလာဟလတိကို လႊင့္ပီးထားလိုက္စြာနန္ ့ ယင္းလူမ်ိဳးစြာ အႏွစ္သာရ
နန္ ့အျပင္ပန္း အဓိကနန္ ့သာမညကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမၾကည့္ႏိုင္ပဲ အျမင္မွန္ အသိမွန္ အေျဖမွန္တိနန္ ့၀ီးပနာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ပန္းဖူးမဟိ ျဖစ္နိန္လီကတ္ရဖို ့စြာဗ်ာယ္။ ေကာလာဟလပရိယာယ္ ေကာလာဟလႏြံထဲမွာ နစ္ျမွပ္နိန္လီကတ္ရဖို ့စြာဗ်ာယ္ေယ။

တခ်ိဳ ့ရခိုင္သားတိဆိုေက ႏိုင္ငံေရး ဆိုေရ စကားလုံးကို ၾကားေက က်ားေလာက္ေၾကာက္ကတ္ေတ။ သူရို ့ဦးေႏွာဏ္က ေဒစကားလုံးကို လက္ခံသိမ္းထားႏိုင္စြမ္းမဟိ။ မူလတန္းေက်ာင္းသားေခ်တိကို ပါရဂူစာတမ္းအေၾကာင္းလားဖတ္ျပပိုင္ျဖစ္နိန္ေရ။ ေအပိုင္ျဖစ္ေအာင္ ဗမာေအာက္သားတိက စနစ္တက် ပုံသြင္းထားေရ။ ႏိုင္ငံေရးစြာမေကာင္း ရခိုင္သားနန္ ့ႏိုင္ငံေရး တခုေလ့မဆိုင္ဆိုေရ ၀ါဒျဖန္ ့ခ်ီေရးလုပ္ထားေရ။ ဦးေႏွာဏ္အေဖာက္စားခံ Brain-wash အလုပ္ခံထားရေရ ရခိုင္သားတိစြာ ေနာက္ဆုံးမွာ ဗမာေအာက္သားတိ ဆင္ထားေရ ေကာလာဟလေထာင္ေခ်ာက္ထဲမွာ သားေကာင္ျဖစ္လားရေရ။

ယင္းအတြက္နန္ ့ သတင္းတစ္ပုဒ္ပင္ ျဖစ္ျဖစ္ စကားတစ္ခြန္းပင္ျဖစ္ျဖစ္ ၾကားလာကတ္ေက...

(က) ေဒစကားကို အသူေျပာစြာေလ
(ခ) ဇာျဖစ္လို ့ေျပာစြာေလ
(ဂ) ဇာပိုင္အခ်က္အလက္တိကို အျခီခံထားေလ
(ဃ) ဇာရည္ရြက္ခ်က္အတြက္ ေျပာစြာေလ
(င) အကယ္၍ ေအစကားအမွန္ျဖစ္လားေက ရလဒ္က ဇာခ်င့္လဲ .. အစဟိေရ မိန္းခြန္းေခ်တိကို မိန္းၾကည့္ပနာ ေလ့လာဆန္းစစ္သုံးသပ္ေ၀ဖန္ႏိုင္ေက ေကာလာဟလအႏၱရာယ္က လြတ္ကင္းႏိုင္ဖို ့စြာ က်ိန္းသီေၾကာင္း ေျပာခ်င္ေရ။

အမွန္က ဗမာေအာက္သားတိစြာ စိတ္ဓါတ္ေအာက္တန္းက်ေရ။ လူစိတ္မဟိ။ ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲမွာ ဟိနိန္ေရ ေအာက္သားတိဆိုေက ပိုျပီးေက ေကာက္က်စ္အတြင္းလားပနာ အျမင္မက်ယ္သေဘာထားေသးသိမ္ေရ။ ဇာျဖစ္လို ့ေအပိုင္ ေျပာႏိုင္ေလ။

ယာသွ်င္နန္ ့ေမ်ာက္မွာ အသူအျမင္က်ယ္ဖို ့လဲ။ အိမ္သွ်င္နန္ ့သူခိုးမွာ အသူက သေဘာထားေသးသိမ္ဖို ့လဲ။ ေဒႏွစ္ခ်က္က ရခိုင္သား
နန္ ့ေအာက္သား ဇာသူကဇာေလာက္အဆင့္အတန္းဟိလဲ ဆိုစြာကို တိုယွင္းလိုရင္း ေဖာ္ျပေျပာႏိုင္ေရ။

ႏိုင္ငံတကာဥပေဒကေလ့ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးက တျခားလူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးကို ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ ့ကြ်န္မျပဳရ ကိုလိုနီစနစ္ဖ်က္သိမ္းေရး ကို ျပဌါန္းပီးထားေရ။ ေနာက္ျပီးေက အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ ့အခြင့္အေရးေၾကျငာစာတမ္းက လူ ့အခြင့္အေရး ႏိုင္ငံေရးဆိုင္ရာအခြင့္အေရး စီးပြါးေရးဆိုင္ရာအခြင့္အေရး ပညာေရးဆိုင္ရာအခြင့္အေရးတိကို ေလးစားလိုက္နာက်င့္သုံးဖို ့ ဥပေဒျပဳထားစြာကို ဗမာေအာက္သားတိကခ်ိဳးေဖာက္နိန္ေရ။ ေအာက္သားတိ လူစိတ္မဟိစြာကို သုေတသနလုပ္ထားေရ စာတမ္းတိ အခ်က္အလက္စုေဆာင္းထားေရ ဆာေဗးတိ ေထာင္နန္ ့ေသာင္းနန္ ့ခ်ီျပီးေက ဟိေရ။ အႏွစ္ခ်ဴပ္ေျပာရဖို ့ဆိုေက ေအာက္သားစြာ စိတ္ဓါတ္ေအာက္တန္းက် သေဘာထားေသးသိမ္အျမင္မက်ယ္ေရ လူမ်ိဳးလို ့သတ္မွတ္ႏိုင္ေရ။

ေဒနိန္ရာမွာ ေျပာခ်င္စြာတစ္ခုက အဂုလက္ဟိနအဖဗမာစစ္ခြီးတိစြာ ဗမာတိထဲက ဗမာတိျဖစ္ကတ္ေတ။ အာကာထက္ကလူးက်လာစြာမဟုတ္။ နအဖစစ္တပ္ထဲမွာ တျခားလူမ်ိဳးတိဟိေကေလ့ ေပၚလစီခ်မွတ္အုပ္ခ်ဴပ္ေရးအပိုင္းျဖစ္ေတ စစ္ေကာင္စီကို ဗမာတိကရာ ခ်ဴပ္ကိုင္ထားေရ။ ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲနိန္ျပီးေက ဖက္ဆစ္၀ါဒထက္ဆိုးေရ ဗမာအမ်ိဳးသားေရး၀ါဒကိုအျခီခံျပီးေက ဗမာစစ္အုပ္စုျဖစ္ပါလတ္စြာ။ ဗမာေအာက္သားအမ်ားစုက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳထားလို ့ ကမၻာမွာ သက္ဆိုးအရွည္ဆုံးဗမာစစ္ခြီးစနစ္ တည္တံ့နိန္ရျခင္း ျဖစ္ေတ။ ေအာက္သားတိက ဗမာမဟုတ္ေတ လူမ်ိဳးတိကို အားလုံးရန္သူလို ့သတ္မွတ္ထားေရ။ သူရို ့ႏိုင္ငံေရးအာဏာခ်ဴပ္ကိုင္ထားႏိုင္ေရးစြာ
သူရို ့၏အဓိကအမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးမူ၀ါဒ ျဖစ္ေတ။ ဇာေလာက္ပင္ ႏိုင္ငံေရးအရ သေဘာထားကြဲလြဲနိန္ကတ္ေကေလ့ အေရးၾကဳံေက ေအာက္သားတိစြာ တစ္သားတည္းျဖစ္လားတတ္ေတ။

ေနာက္ဆုံးေျပာခ်င္စြာက ေအာက္သားတိဆင္ထားေရ ေကာလာဟလေထာင္ေခ်ာက္ကို ေရွာင္လားႏိုင္ပနာ ဗမာေအာက္သားတိပရိယာယ္မာယာကို ရခိုင္မ်ိဳးဆက္သစ္တိ သိျမင္ႏိုင္ကတ္ပါစီ။ ။ ။

(စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

ျပည္ပမွာဟိကတ္ေတ ရခိုင္လူမွဳအသိုင္းအ၀ိုင္းနန္ ့ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထဲမွာ သူရို ့အယူအဆနန္ ့သူရို ့ ယုံၾကည္လက္ခံက်င့္သုံးပနာ
အုပ္စုဖြဲ ့လားနိန္ကတ္ေတ ဂိုဏ္းသုံးဂိုဏ္းဟိေရ။

ပထမဂိုဏ္းက ကုလားတိုက္ဖ်က္ေရးဂိုဏ္း။ ေဒဂိုဏ္း၏၀ါဒက ဗမာနန္ ့ေပါင္းျပီးေက ကုလားကိုတိုက္လားဖို ့။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ေဒဂိုဏ္းစြာ နအဖဗမာစစ္အုပ္စုကို လုံး၀မေ၀ဖန္ ဗမာစစ္အုပ္စုမၾကိဳက္ေတ ႏိုင္ငံေရးကိုေလ့ မလုပ္။ လူမွဳေရးလို ့ ေဂါင္းစိုင္တပ္ထားျပီးေက ကုလား
ဆန္ ့က်င္ေရးကို စာတိရီးလို ့တမ်ိဳး အိန္တာနက္ထက္မွာ တစ္ဖုံ တိုက္ကြက္အမ်ိဳးမ်ိဳးေဖာ္ပနာ လက္စြမ္းျပနိန္ကတ္ေတ။

ဒုတိယဂိုဏ္းက ကုလားနန္ ့ေပါင္းျပီးေက ဗမာစစ္အုပ္စုကိုေတာ္လွန္ေရးဂိုဏ္း။ ေဒဂိုဏ္း၏၀ါဒက ဗမာတိ ရခိုင္ျပည္ကို စစ္ကိုလိုနီစနစ္
နန္ ့ဂုတ္သြီးစုပ္ကြ်န္လုပ္နိန္စြာကို ကုလားနန္ ့ေပါင္းပနာ ေတာ္လွန္လားေရးဆိုေရ မူလမ္းစိုင္ပင္ျဖစ္ေတ။ အယင္ခါ
ရခိုင္ရို ့သမိုင္းမွာ ရခိုင္ဘုရင္မင္းေစာမြန္စြာ ကုလားနန္ ့ေပါင္းျပီးေက ဗမာကိုတိုက္ပနာ ရခိုင္ျပည္ကုိျပန္
လို ့သိမ္းပိုက္ႏိုင္ခစြာကိုေထာက္ျပျပီးေက ေဒဂိုဏ္းက ရခိုင္သားတိကို စည္းရုံးေရ။

တတိယဂိုဏ္းက ဖယ္ဒရယ္ဂိုဏ္း။ ေဒဂိုဏ္း၏၀ါဒက လူမ်ိဳးေပါင္းစုံဟိေရ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဖယ္ဒရယ္တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္လားေရး ပင္ျဖစ္ေတ။ နအဖဗမာစစ္၀ါဒီတိနန္ ့သုံးပြင့္ဆိုင္တြိဆုံေဆြးေႏြးေရးစြာ ေဒဂိုဏ္းသားတိ ေျပာနိန္က်စကား။ ေဒဂိုဏ္းေဂါင္းေဆာင္တိစြာ အမွန္တကယ္က ဖယ္ဒရယ္၀ါဒကို သိလို ့နားလည္လို ့ယုံၾကည္လို ့ေတာ့ မဟုတ္။ ဖယ္ဒရယ္ အၾကမ္းမဖက္ လက္နက္မကိုင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလို ့ ေအာ္ေက အန္ဂ်ီအိုတိက ပေရာဂ်တ္တိရပနာ ေဖးသာတျပားတခ်ပ္ရကတ္
လို ့ ေဒပိုင္ေအာ္နိန္ရျခင္း ျဖစ္ေတ။

ေဒဂိုဏ္းတိ၏ အားနည္းခ်က္က လုပ္ခ်င္စြာတိမ်ားျပီးေက လုပ္ႏိုင္စြာတိနည္းပနာ ရခိုင္စာကိုမရီး အိန္စတီက်ဴးရွန္းတည္ေဆာက္ေရးကို အားမပီး အနာဂတ္စီမံကိန္းနန္ ့ ရွိဆက္ျပီးေက ဇာပိုင္လုပ္လားကတ္ဖို ့ဆိုေရ လုပ္ငန္းစိုင္တိမဟိျခင္း ပင္ျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ေအဂိုဏ္းတိစြာ ရခိုင္သားတိ အားကိုးအားထားျပဳေလာက္ေတ ပရုိဖက္ရွန္နယ္အဖြဲ ့အစည္းၾကီးတိျဖစ္မလာပဲ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါသည္တိပိုင္ တျဖည္းျဖည္း
နန္ ့လုံးပါးပါးပနာ နိဂုံးခ်ဴပ္ဇာတ္သိမ္းလားဖို ့အဆင့္ကို ေရာက္ပါလတ္ေတ။ ပိုဆိုးနိန္စြာက the clash of ignorance (အသိဥာဏ္မဲ့ျခင္းမ်ား အခ်င္းခ်င္းပြန္းတိုက္ျခင္း) လို ့ ေျပာႏိုင္ေရ ရခိုင္အခ်င္းခ်င္း ပုဂၢိဳလ္ေရးတိုက္ခိုက္ ရခိုင္အဖြဲ ့တိအခ်င္းခ်င္းတိုက္ တစ္ေယာက္တည္းက်င္ကိုင္ တစ္သင္းတည္းေဘာလုံးကဇတ္ျပီးေက ကိုယ့္ဂိုးကို ကိုယ္သြင္းပနာ ေအာင္ပြဲခံနိန္ကတ္ျခင္းပင္ ျဖစ္ေတ။

ေဒပိုင္ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္မွာ ျဖစ္ပ်က္နိန္ေရ အေျခအေနဆိုးကို ျမင္ပနာ မ်ိဳးဆက္သစ္တိ သြီးမလန္ ့လားစီဖို ့လိုအပ္ေတ။ အနာဂတ္စြာ ရင္လီး
ဖို ့ေကာင္းပါေရေ၀ ဆိုေရ စကားကိုေျပာပနာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုႏွစ္သိမ့္ေက်နပ္လိုက္ကတ္စြာကေလ့ လမ္းမွန္မဟုတ္လို ့ထင္ေရ။

အဂုပိုင္ ျပႆနာတိအားလုံးအတြက္ အေျဖက တစ္ခုတည္းရာဟိေရလို ့ ယူဆမိေရ။ ယင္းအေျဖက လူသားရင္းျမစ္နန္ ့ အရင္းအႏွီးတိ
ဖြံ ့ျဖိဳးလာေရး Human Capital and Resource Development ပင္ ျဖစ္ေတ။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာရဖို ့ ဆိုေက ရခိုင္မ်ိဳးဆက္သစ္အေခ်တိ အထက္ကေျပာခေရဂိုဏ္းတိေနာက္ကိုလိုက္ပနာ အရက္၀ယ္ၾကက္ဖမ္းလိုက္လုပ္နိန္ေက တစ္ေယာက္အတြက္ေလ့ အက်ိဳးျဖစ္မလာပဲ ကိုယ့္ဘ၀ကိုကိုယ္လားဖ်က္စြာနန္ ့တူနိန္ပါဖို ့။ လုပ္သင့္စြာက လူစြမ္းလူစဟိလာေအာင္ တန္ဖိုးဟိေရ လူတိျဖစ္လာေအာင္ ကုိယ့္ဒူးကိုယ္ခြ်န္ ကိုယ့္အစြမ္းအစကို ကိုယ္ျမွင့္တင္ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးျခင္းကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္းကရာ သြီးစစ္ေတလုပ္ေဆာင္ခ်က္တိ ျဖစ္လာပါဖို ့။ အနာဂတ္မွာ ရခိုင္ရို ့လူ ့ေဘာင္ ေတာက္ေျပာင္လာဖို ့ အရည္အခ်င္းအရည္အသြီးတိျပည့္၀ေရ စြမ္းရည္ဟိေရ မ်ိဳးဆက္သစ္တိလိုအပ္နိန္စြာကို
မမိန္ ့သင့္ပါ။

ေအနိန္ရာမွာ ေျပာခ်င္စြာတစ္ခုက ေျမာက္ဦးကဘီလူး ႏိုင္ငံေရးအေၾကာင္း ေတာ္လွန္ေရးအေၾကာင္းကို ေျပာလိုက္မိစြာနန္ ့ ေနာက္ကလိုက္ဖို ့ အဆင္သင့္ဟိေရလို ့ ေျပာလာကတ္ေတ ေအအမ္ပီအဖြဲ ့၀င္တိကို တြိလာရေရ။ ရရိုးသသားေျပာရဖို ့ဆိုေက ဘီလူးစြာ မဆလပါတီ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီတိပုိင္ ဂိုဏ္းေထာင္စြာကို မၾကိဳက္။ ထိုနာေမ ေဒနာေမတပ္ပနာ အဖြဲ ့တိေထာင္ျပီးေက
ဥကၠဌလုပ္ဖို ့ ဆိုေရ အေတြးအေခၚမ်ိဳးကို ပိုလို ့ေတာင္ ရြံသိမ့္ေရ။ ယင္းပိုင္လူတိကို ျမင္ရေက အန္ပါအန္ခ်င္ေရ။

ဘီလူး၀ါဒက “ ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးစကားလုံးအၾကီးသန္တိ မေျပာခင္ ရခိုင္စာကိုတတ္ေအာင္သင္ ရခိုင္စာကို ရီး”။ ရခိုင္သားရခိုင္သမတိုင္းစြာ ရခိုင္ရို ့လူ ့ေဘာင္အတြက္ အားလုံးသူေဂါင္းေဆာင္တိ။ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးစြာ တျခားလူမ်ိဳးတမ်ိဳး၏ သြီးစုပ္အုပ္ခ်ဴပ္ကြ်န္လုပ္ခံနိန္ရျခင္းက လြတ္လပ္ဖို ့ အအုပ္ခ်ဴပ္ခံလူမ်ိဳးထဲက လူတိုင္းစြာ ေတာ္လွန္ျပည္သူျဖစ္နိန္ကတ္ရပါဖို ့။ လူတိုင္းစြာ ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးအသိစိတ္ႏိုးၾကားနိန္ကတ္ရပါဖို ့။ မူလလူ ့ေဘာင္ကို အျခီခံျပီးေက ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးကို တည္ေဆာက္ကတ္ရပါဖို ့။ ျပည္ပကို ေရာက္နိန္ကတ္ေတ လူတိက ျပည္ထဲကလူတိကို စိတ္ပိုင္းရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ၀ိုင္းရံအားပီးကတ္ရ
ပါဖို ့။ ေယမွရာ သြီးစစ္ေတ ေတာ္လွန္ေရးနန္ ့လြတ္လပ္လမ္းထက္မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရပန္းတိုင္ကို အေရာက္လွမ္းလားႏိုင္ပါဖို ့။

နိဂုံးခ်ဴပ္ေျပာရဖို ့ဆိုေက ရခိုင္မ်ိဳးဆက္သစ္အေခ်တိ ရခိုင္စာကိုသင္ ကိုယ့္စြမ္းကိုယ္စကိုျမွင့္တင္ ကိုယ္ပိုင္အသိဥာဏ္
နန္ ့ဆင္ျခင္တုံတရားကို ျမင့္ေအာင္လုပ္ကတ္ပါလို ့ရာ တိုက္တြန္းခ်င္ပါေရ။ ။ ။

( စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

လူ ့အဖြဲ ့အစည္းဆိုစြာ မတည့္ေရလူတိ အတူတူနိန္ကတ္ေတ အသိုက္အျမဳံတစ္ခုရာ ျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ႏိုင္ငံေရးလူမွဳေရးျပႆနာတိကို ေျဖယွင္းကတ္ေတခါ မတူေရရွုေထာင့္အျမင္အယူအဆတိကို ညွိႏွိဳင္းတိုင္ပင္ေဆြးေႏြးေပါင္းစပ္ပနာ
လူ ့အဖြဲ ့အစည္းအတြက္ ဇာခ်င့္ေရ အေကာင္းဆုံးအေျဖျဖစ္ဖို ့လဲ ဆိုစြာကို ဆုံးျဖတ္ကတ္ရေရ။

အက်ယ္ခ်ဲ ့ေျပာရဖို ့ဆိုေက ႏိုင္ငံေရးလူမွဳေရးဆိုစြာ ေဘာလုံးကဇတ္ေတပိုင္ ဂိမ္းတစ္ခုကဇတ္စြာနန္ ့လားတူေရ။ အေတြးအေခၚမတူေရ လူတိ ကိုယ့္နိန္ရာမွာ ကိုယ္နိန္လို ့ ကိုယ့္အလုပ္ကိုယ့္တာ၀န္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ျပီးေက အပီးအယူတိလုပ္ပနာ အခ်ိတ္အဆက္လုပ္ျပီးေက ကဇတ္ရေရ ဂိမ္းတစ္ခုျဖစ္ပါေရ။ ေအပိုင္ ဂိမ္းကို ကဇတ္ခ်င္ေက ပထမဆုံးထား
ရဖို ့စိတ္ဓါတ္ေခ်က အသင္းသားစိတ္ဓါတ္ (၀ါ) ငါရို ့တိစြာ ဘက္တစ္ဘက္တည္းမွာ ဟိနိန္ေရလူတိလို ့ ခံယူသိဟိနားလည္ထားရေရ အသိစိတ္ပင္ျဖစ္ပါေရ။ အသင္းထဲမွာ တစ္ေယာက္ပဲ့ထြက္လားစြာနန္ ့ တစ္သင္းလုံးဒုကၡေရာက္တတ္ေတ ဆိုေရ အသိ... ေယျပီးေက ကိုယ့္အဖြဲ ့ထဲမွာ တစ္ေယာက္နန္ ့တစ္ေယာက္ ဖိုက္နိန္ကတ္ေက တစ္သင္းလုံးအယွဳံးေပၚပနာ အိမ္ျပန္မလွျဖစ္ကတ္ရေရ ဆိုေရ သေဘာတရားကို ေအာက္ျခီက်က်ယုံၾကည္ထားခါမွ ယင္းအသင္းစြာ ပန္းတိုင္ကိုအေရာက္လွမ္းလားႏိုင္ဖို ့ ညီညြတ္ေရး ဆိုေရ စြမ္းအားကို ရဟိလာႏိုင္ပါေရ။ ငါရို ့စြာျပိဳင္ဖက္တိမဟုတ္ ငါရို ့စြာ ရန္သူတိမဟုတ္ ဆိုေရ အေတြးအေခၚကို အျခီခံက်က်အေကာင္အထည္ေဖာ္က်င့္သုံးႏိုင္ေရ လူတိစြာ ႏိုင္ငံေရးလူမွဳေရးဂိမ္းတိကို ခ်န္ပီယံတိထိုင္ငိုခ်င္စိတ္ေပါက္လားေအာင္ ကြ်မ္းကြ်မ္းက်င္က်င္ ကဇတ္တတ္ကတ္ပါေရ။

မ၀ီးသိမ့္ေရ အတိတ္ျခီရာကို ျပန္လွန္ၾကည့္ရဖို ့ဆိုေက ဗမာတိ ကားလ္မားဇ္ (Karl Marx) လီနင္ (Lenin) ေမာ္စီတုံး (Mao Zedong) ရို ့ဘားက အယူ၀ါဒတိကို ေကာ္ပီကူးယူျပီးေက ကိုယ္ပိုင္လမ္းစိုင္လုပ္ပနာ ဗမာျပည္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီေထာင္ေရ။ ယင္းပါတီလက္ေအာက္မွာ ရခိုင္သားတိကို အရက္၀ယ္ၾကက္ဖမ္း ခိုင္းစားလို ့ရေအာင္ အဖြဲ ့ေခ်ေထာင္ပီးထားေရ။ ကေကာင္းမၾကာလိုက္။ အလံနီ အလံျဖဴကြဲျပီးေက ဗမာဘားမွာ အရက္၀ယ္ၾကက္ဖမ္းဆီဆြတ္နိန္ေရ ရခိုင္သားကြန္ျမဴနစ္တိ အခ်င္းခ်င္းတိုက္ကတ္ေတ။ သတ္ကတ္ေတ။ ေနာက္ဆုံးအေျဖက ရခိုင္သားတိသီေရ။ ရခိုင္ျပည္ ထထြက္ၾကီေရ။ ရခိုင္သား
ရို ့ကိုယ္ပိုင္ဂိမ္း အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးလမ္းေၾကာင္း ေပ်ာက္လားခေရ။

၁၉၈၈ ကပင္ အဂု ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ထိ ဗမာတိကဇတ္နိန္ေရ ဂိမ္းက ဒီမိုကေရစီအရီျခဳံပနာ စတုတၳဗမာအင္ပါယာထူေထာင္ေရးဂိမ္း ျဖစ္နိန္စြာကို တြိရေရ။ ဗမာတိ ကဇတ္နိန္ေရ ေအဂိမ္းက ပညာသားပါေရ။ အကြက္စိေရ။ ေတာ္ရုံတန္ရုံလူတိဆိုေက
ေအသူရို ့ကဇတ္နိန္ေရ ဂိမ္းနန္ ့ မဟာဗ်ဴဟာနည္းဗ်ဴဟာတိကို ၾကည့္လို ့ျမင္ႏိုင္ဖို ့မဟုတ္။ ေအ ဂိမ္းကဇတ္လို ့ ဗမာတိဇာခ်င့္ရလားလဲဆိုစြာကို လက္တြိက်က်သိခ်င္ေက ရခိုင္ျပည္က ရန္ကုန္ကို ေတာင္ကုတ္လမ္းအတိုင္းကားစီးျပီးေက လားၾကည့္ပါ။ ရုိးေတာင္ထိပ္မွာ ရခိုင္ျပည္နယ္နမိတ္ေက်ာ္လို ့ ဗမာျပည္ဖက္ကို ေရာက္စြာနန္ ့ ဗမာတိကဇတ္နိန္ေရ ဂိမ္း၏အက်ိဳးရလဒ္ကို သိျမင္လားႏိုင္ပါေရ။ ေအထက္ပိုသိခ်င္ေက အညာဖက္ကိုလားပနာ ရခိုင္ျပည္က ရေရေဖးသာနန္ ့ ေဆာက္ထားေရ ရီေလွာင္တာတမံဆည္ၾကီးတိကို လားၾကည့္လိုက္ပါ။ အျမင္ေခ်တိ ယွင္းလားႏိုင္ပါေရ။

ဗမာတိကဇတ္နိန္ေရ ႏိုင္ငံေရးဂိမ္းကို ေစာေစာစီးစီးသေဘာေပါက္လားခေရ လူမ်ိဳးက “၀” လူမ်ိဳးပင္ျဖစ္ပါေရ။ “၀” တိစြာ ဗမာကြန္ျမဴနစ္တိနန္ ့ေပါင္းၾကည့္ခေရ။ ယင္းအတြက္နန္ ့ ဗမာတိအမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြါးစြာ ဇာခ်င့္လဲ ဇာပိုင္ဦးတည္ခ်က္တိထားပနာလားနိန္ကတ္လဲဆိုစြာကို အရိပ္က်ပနာ အသာေခ်လမ္းခြဲျပီးေက ကိုယ့္လမ္းေၾကာင္းအတိုင္းကိုယ္လားခကတ္ေတ။ အဂုဆိုေက လူဦးေရ ငါးသိန္းေက်ာ္ေလာက္ရာဟိေရ “၀” လူမ်ိဳးနန္ ့“၀”ျပည္စြာ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲက သီးျခားလြတ္လပ္ေတ တိုင္းျပည္ေခ်တစ္ျပည္လို ့ ေျပာကတ္ရပါဖို ့။

အစိုင္ပ်က္လာေရ ရခိုင္သားတိက အဂုထက္ထိ ကိုယ္ပိုင္ႏိုင္ငံေရးဂိမ္းကို ကဇတ္ဖို ့မတတ္သိမ့္လို ့ေျပာေက လြန္လီဖို ့မထင္ပါ။ ဗမာတိေနာက္ကိုလိုက္ပနာ ကိုယ့္စြာကိုယ္ အျမင္က်ယ္ေရလို ့ထင္နိန္ကတ္ေတ ရခိုင္သားတိကေလ့ အမ်ားၾကီး။ ဂိမ္း၏သေဘာသဘာ၀နန္ ့ လိုက္နာက်င့္သုံးရဖို ့ စည္းမ်ဥ္းက်င့္၀တ္တိကို မသိေရ ေယာင္ေျခာက္ဆယ္တိပါနိန္ျခင္းက
ရခိုင္ရို ့ႏိုင္ငံေရးစြာ ၾကည့္လို ့မေကာင္းေရ ဂိမ္းပ်က္တစ္ခုျဖစ္နိန္ေရ။ ပိုဆိုးနိန္စြာက ထိုလူ ့ကိုမေကာင္းေျပာ ေဒလူ ့ကို မေကာင္းေျပာ ရခိုင္သားအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ မနာလိုၾကီးက်လို ့အားမရသိမ့္ ရခိုင္အေၾကာင္းကို ဗမာတိဘားမွာ လားျပီးေက သေတာ္ဦးတင္သိမ့္ေရ ရခိုင္မသားတိကေလ့ တပုံၾကီး။

ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ကြ်မ္းကြ်မ္းက်င္က်င္ ႏိုင္ငံေရးဂိမ္းသစ္တစ္ခုကို ကဇတ္ႏိုင္ဖို ့ ရခိုင္သားတိမွာ ဇာခ်င့္တိလိုအပ္နိန္လဲ။ ေသခ်ာနိန္စြာက ေဘာလုံးအသင္းတစ္သင္းအင္အားေတာင့္ဖို ့ ေဘာလုံးသမားေကာင္းတိ လိုအပ္ေတပိုင္ ႏိုင္ငံေရးဂိမ္းကို ကဇတ္ဖို ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေကာင္းတိအမ်ားၾကီးလိုအပ္ေတ။ ေဘာလုံးသမားကို အေခ်ကပင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မြီးျမဴရေရပိုင္ ႏိုင္ငံေရးသမားတိေလ့ အတူတူဗ်ာယ္။ အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြါးကိုၾကည့္ပနာ ကိုယ့္အခ်င္းခ်င္းထိခိုက္နစ္နာလားေအာင္မလုပ္ရ အသင္းသားစိတ္ဓါတ္အျပည့္အ၀ဟိရဖို ့ဆိုေရ ခံယူခ်က္ယုံၾကည္ခ်က္နန္ ့ တစ္ေယာက္ကိုတစ္ေယာက္ မဟိမျဖစ္လိုအပ္ေတ ႏိုင္ငံေရးဂိမ္းကဇတ္ေဖာ္ကဇတ္ဖက္လို ့ သေဘာထားႏိုင္ေက အနာဂတ္မွာ ရခိုင္သားတိ ဇာဂိမ္းကိုမဆို ကဇတ္ဖို ့ အဆင္သင့္ျဖစ္လာႏိုင္စြာက က်ိန္းသီနိန္ပါေရ။


( စိတ္ကူးေျခာက္ပိႆာနန္ ့ ေျမာက္ဦးကဘီလူး )

အခ်စ္တိလြန္ၿပီးေက အျပစ္မတင္ကတ္စီခ်င္
----------------------------------------------
ရခိုင္သားတိုင္းမွာ အမ်ိဳးခ်စ္စိတ္က ေခတ္အဆက္ဆက္ သေႏၶတည္ျဖတ္သန္းလာပနာ ခိုင္ခိုင္မာမာဟိနီၿပီးသားပင္ျဖစ္ေတ။ ေဒအခ်က္က ျငင္းစရာမလိုေရ အားလုံးသူက သေဘာတူထားကတ္ေတ ဘုံယုံၾကည္မွဳလို႔ ေျပာကတ္ရဖို႔ ထင္ေရ။ ေယေကလည္း
ေဒနိကာလ ရခိုင္သားတိ ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရ ျပႆနာတိက ေဒအမ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဆိုေရ ခံယူခ်က္ေခ်တခုတည္းနန္႔ ေျဖယွင္္းလို႔မရႏိုင္ေရ မလုံေလာက္ေတ စိန္ေခၚမွဳအသစ္တိ ျဖစ္နီကတ္ေတ။ အမ်ိဳးခ်စ္စိတ္ႀကီးၿပီးေက ေမွ်ာ္မွန္းထားကတ္ေတ စည္းလုံးညီညြတ္မွဳတိမျဖစ္လာေရခါ အခ်င္းခ်င္းလက္ညိဳးထိုး အျပစ္တင္ျခင္းနန္႔စီ အဆုံးသတ္လားကတ္စြာကို တြိျမင္နီကတ္ရေရ။ ပုဂၢလိကပဋိပကၡတိျဖစ္ပနာ ညိွလို႔မရ ကြဲျပဲလားရကတ္ေတ။ ေဒပိုင္နန္႔ စုကြဲျပဲသံသရာလည္နီကတ္ရစြာ ေအနိထက္ထိလို႔ေျပာေက လြန္လီဖို ့မထင္ပါ။

ေဒကမၻာႀကီးမွာ လူတိရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရျပႆနာေပါင္းစုံကို တထိုင္တည္းနန္ ့ေျဖယွင္းႏိုင္ေရ ဆီးႀကိမ္လုံးမဟိေရပိုင္ ႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ရာေက်ာ္ အဖ်က္ခံလာရေရ ရခိုင္ရုိ႕လူ႔ေဘာင္ကို ျပန္ပနာတည္ေဆာက္ဖို႔နန္႔ ဆုံးယွဳံးနီကတ္ရေရ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြါးေရး၊ လူမွဳေရး၊ အခြင့္အေရးတိအားလုံးကို ျပန္ရဖို႔အတြက္ အခ်ိန္ကာလတခုကိုပီးပနာ တဆင့္ၿပီးေကတဆင့္တက္လို႔ အေျဖရွာလားကတ္ရဖို႔စြာက လြန္ဆန္လို႔မရႏိုင္ေရ သဘာ၀တရားတခု ျဖစ္နီေရ။ ပထမဆုံးလုပ္သင့္ေရ အခ်က္တခုကေတာ့ေက ငါရုိ႔ ဇာျဖစ္လို႔ အခ်ဴပ္အခ်ာအာဏာဆုံးယွဳံးပနာ ထီးနန္းေပ်ာက္ၿပီးေက တိုင္းျပည္ပ်က္လားခရလဲဆိုစြာကို စနစ္တက် ရွုေထာင့္အျမင္ေပါင္းစုံက ေလ့လာသင့္ေရလို႔ ထင္ေရ။ ကိုယ္ရုိ႕အထဲက အမ်ိဳးသားသစၥာေဖာက္တိဟိခလို႔ ၀င္တိုက္ခလို႔၊ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ ညီညြတ္မွဳမဟိလို႔၊ စစ္တေကာင္းဆိပ္ကမ္းကို လက္လႊတ္ဆုံးယွဳံးလိုက္ရပနာ ရခိုင္ျပည္စီးပြါးေရးတခုလုံး နာလန္ျပန္မထူႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အက်ပ္အတည္းတိနန္ ့ ရင္ဆိုင္နီခရလို႔ စေရအခ်က္အလက္တိအမ်ားႀကီးတြိကတ္ရဖို႔စြာက က်ိန္းသီနီပါေရ။ ေနာက္ၿပီးေက ၀ံလက္ရုိ႕အားမာန္ကို ေအာင္လံထူဆုပ္ကိုင္ပနာ ေခတ္အဆက္ဆက္ေတာ္လွန္ပါလတ္ေတ အမ်ိဳးသားေတာ္လွန္ေရးလမ္္းေၾကာင္းနန္႔ လက္ဟိအခင္းအက်င္း၊ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္တိကို ေလ့လာသင့္ပါေရ။ အဓိကေျပာခ်င္စြာက ႏိုင္ငံေရးျပႆနာစြာ လူ့ေဘာင္၏ေထာင့္ေပါင္းစုံကလာတတ္ၿပီးေက ေဒျပႆနာကိုေျဖယွင္းဖို႔ ေထာင့္ေပါင္းစုံက အေျဖရွာရျခင္းပင္ျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ကြဲျပားျခားနားေရအျမင္႐ႈေထာင့္ေပါင္းစုံက ခ်ဥ္းကပ္ပနာ ႏိုင္ငံေရးျပႆနာကို ေဆြးေႏြးအေျဖရွာရစြာက ပိုၿပီးေက အႏွစ္သာရနန္႔ ျပည့္စုံလက္တြိက်ဖို႔လို႔ ထင္ေရ။

ေျပာရဖို႔ဆိုေက ရခိုင္သားတိစြာ disorder ျဖစ္နီကတ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ order အသစ္တခု ရခိုင္ရုိ႕လူေဘာင္ကို ျဖတ္သန္းစီးဆင္းလားပစ္လိုက္ရဖို႔။ soft-order သို႔မဟုတ္ hard-order ႏွစ္ခုထဲက တခုကို ရြီးခ်ယ္ပနာ က်င့္သုံးလည္ပတ္ရဖို႔။ ကမၻာမွာဟိေရ ႏိုင္ငံလူ႔အဖြဲ ့အစည္းတိုင္းမွာ order ဟိေရ။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းမွာ Policy-making လုပ္ေတအလႊာနန္႔ implementing လုပ္ေတအလႊာဆိုၿပီးေက အလႊာႏွစ္ခုစီဟိေရ။ ေဒအလႊာအထပ္ႏွစ္ခုကို ေအာ္ဒါက ဆက္စပ္ခ်ိဳင္ပီးထားေရ။ ၀ါးလုံးတရာကို ခ်ိဳင္ပီးထားေရ ႀကိဳးပိုင္ျဖစ္ေတလို႔ ဥပမာပီးရဖို႔ထင္ေရ။ အထက္ကေအာက္ကို စီးဆင္းေရ ေအာ္ဒါ (Authoritarian state တိမွာ တြိကတ္ရေရ) နန္႔ ေအာက္ကအထက္ကိုဆန္တက္ေတ ေအာ္ဒါ (Democratic state တိမွာ တြိကတ္ရေရ) ႏွစ္ခုရာ ျခားဖို႔ထင္ေရ။ ေဒပိုင္ ေအာ္ဒါကိုသြင္းဖို ့ အင္အားေကာင္းေရ အဖြဲ႕အစည္း (သို႔မဟုတ္) အုပ္စုတစုဟိဖို႔လိုအပ္ေတ။ ေဒအုပ္စုေရ subjective ျဖစ္ေတ ေယဘုယအမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္ထက္ objective ျဖစ္ေတ ႏိုင္ငံေရးယုံၾကည္ခ်က္တခုခုဟိေရ အင္အားစုတစု ျဖစ္သင့္ေရ။ ဥပမာ- ရခိုင္ျပည္မွာ ဇာပိုင္ႏိုင္ငံေရးစနစ္ စီးပြါးေရးေပၚလစီတိက်င့္သုံးဖို႔လဲ။ လာဖို႔ႏွစ္ေပါင္း (၅၀) မွာ ရခိုင္ျပည္၏အေျခအေန ဇာျဖစ္လာႏိုင္ဖို႔လဲ အစဟိေရ အနာဂါတ္အျမင္တိပါဟိနီေရ အဖြဲ႕မ်ိဳးျဖစ္နီရပါဖို႔။ အဓိကရန္သူျဖစ္ေတ ျမန္မာတိ၏အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္၊ မဟာဗ်ဴဟာအနာဂါတ္ၿခီလွမ္းပရိယာယ္တိကိုသုံးသပ္ပနာ ႏိုင္ငံေရးအရ အာဏာခ်ိန္သီးကို ဇာပိုင္ညိွယူႏိုင္ဖို႔လဲဆိုေရ ႏိုင္ငံေရးျပည့္၀ေရ အဖြဲ႔မ်ိဳးျဖစ္သင့္ေရ။

ႏိုင္ငံေရးစြာ ေရရွည္လားရေရ ျဖစ္စဥ္တခုျဖစ္ေတပိုင္ ရက္ျပတ္ကဇတ္ရေရ ဂိမ္းတခု (Repeated Game) လည္းျဖစ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ႏိုင္ငံေရးသမားေဂါင္းေဆာင္တိလုပ္ခ်င္ေရ လူတိေရ ႏိုင္ငံေရးေလာကစည္း၀ိုင္းထဲကို၀င္ဖို႔ဆိုေက စိတ္ကူးယိုင္မွဳတိကို အိမ္မွာအယင္သိမ္းပနာထားပစ္ခသင့္ေရ။ အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓါတ္အျမင္စြာ အေျခခံဟိထားဖို႔လိုအပ္ေကလည္း လက္တြိႏိုင္ငံေရးလုပ္ေတခါ ေအထက္ပိုၿပီးေက ခိုင္မာေရႏိုင္ငံေရးအယူအဆ ၀ါဒတိဟိသင့္ေရ။ ေယျပီးေက တိုက္ပစ္လိုက္ဖို႔၊ ခြပ္ပစ္လိုက္ဖို႔၊ ထိုးပစ္လိုက္ဖို႔ဆိုေရ ေျပာလို႔ဆိုလို႔၊ စည္းရုံးလို႔ေကာင္းေရ ေယဘုယ်အမ်ိဳးသားေရးစကားလုံးတိကိုေျပာနီေရလူတိထက္ပိုၿပီးေက လက္တြိက် လိမ္မာပါးနပ္ပနာ အျမင္က်ယ္ေရ မဟာဗ်ဴဟာနည္းဗ်ဴဟာနန္႔ ဒီပလိုေမစီတိ က်င့္သုံးတတ္ေတ ေဂါင္းေဆာင္အရည္အခ်င္းတိနန္႔ျပည့္စုံေရ ႏိုင္ငံေရးသမားေကာင္းတိအမ်ားႀကီးဟိလာဖို႔ လိုအပ္နီေရ။

ေနာက္တခုက ရခိုင္သားတိရက္ျပတ္ေျပာနီကတ္ေတ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကိစၥ။ ေဒနိ ရခိုင္သားတိေျပာနီကတ္ေတ ျဖစ္ခ်င္နီကတ္ေတ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကို ပေဒသရာဇ္စည္းလုံးညီညြတ္ေရးလို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပနာ နာမည္ပီးကတ္ရဖို႔ထင္ေရ။ ရခိုင္သားမွာ အဖြဲ႔တခုတည္းျဖစ္ရဖို႔။ ယင္းပိုင္အဖြဲ႕တခုတည္းျဖစ္လာေက ရခိုင္ေခတ္သစ္ပေဒသရာဇ္တေယာက္ႏွစ္ေယာက္က လက္၀ါးႀကီးအုပ္ပနာ ဆရာႀကီးလုပ္နီဖို႔။ ရာသက္ပန္နာယက၊ ထာ၀ရဥကၠဌလုပ္လားဖို႔။ ေဒနီရာမွာ ျပႆနာက ေအပိုင္ ပေဒသရာဇ္စည္းလုံးညီညြတ္ေရးကို ယုံၾကည္လက္ခံက်င့္သုံးနီကတ္လို႔ ပုဂၢလိကကိုးကြယ္မွဳတိေပၚလာပနာ ရခိုင္သားတဦးခ်င္းစီ၏လြတ္လပ္ေတေတြးေခၚမွဳ၊ ကိုယ္စြမ္းကိုယ္စ၊ ကိုယ့္ၿခီေထာက္မွာရပ္ပနာ တီထြင္ၾကံဆခ်င္စိတ္တိအားလုံး ေပ်ာက္လားခရေရ။

ျဖစ္သင့္စြာက ႏိုင္ငံေရးဆိုေက ႏိုင္ငံေရးလိုင္းကိုလားကတ္ပနာ ပရုိဖက္ရွင္းနယ္ ႏိုင္ငံေရးပါတီ၊ စြမ္းရည္ဟိေရ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႔တိ သူ႔လမ္းေၾကာင္းနန္႔သူ လားကတ္စြာက ပိုလို႔ေကာင္းဖို႔လို႔ျမင္ေရ။ လူမွဳေရးအဖြဲ႕ဆိုေက ထိေရာက္ေတလူမွဳေရးအလုပ္တိကို လုပ္လာႏိုင္ေအာင္ ႀကိဳးစားအားထုတ္လုပ္ေဆာင္လားကတ္စြာက ရခိုင္႐ုိ႕လူ႔ေဘာင္ကို ပိုလို႔အေထာက္အကူျဖစ္စီဖို႔လို႔ ထင္ေရ။ အိမ္တေဆာင္ကို လိုအပ္ေတတိုင္တိနန္႔ ေအာက္ၿခီေဖာင္ေဒးခ်န္းခ်ပနာ တည္ေဆာက္ရေရပိုင္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းမွာလည္း အေရးႀကီးေရ မ႑ိဳင္တိ (Pillars) ဟိဖို႔ လိုအပ္ေတ။ လူမွဳအေထာက္အကူျပဳ ပညာေရးအေထာက္အကူျပဳ အစဟိေရအသင္းအဖြဲ႔ေခ်တိ အမ်ားႀကီးေပၚလာပနာ ကိုယ္ႏိုင္ေရတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္လားကတ္ျခင္းက ပိုႀပီးေက လူ႔အဖြဲ႔အစည္းအတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းစီပါဖို႔။ ပညာေရးအက်ိဳးေဆာင္လုပ္ငန္းေခ်တိ အမ်ားႀကီးလုပ္ပနာ အနာဂါတ္ေဂါင္းေဆာင္သစ္တိကို ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္မြီးထုတ္ပီးျခင္းက အားလုံးသူစုပနာ အဖြဲ႕တခုေထာင္ၿပီးေက တခုလည္းအက်ိဳးရလဒ္ေကာင္းထြက္ေတ အလုပ္တိကို မလုပ္ႏိုင္ျခင္းထက္ ပိုၿပီးေက သြီးစစ္ေတအမ်ိဳးခ်စ္ျခင္းလို႔ ေျပာကတ္ရပါဖို႔လို႔ ယူဆမိေရ။

က်ဆုံးလားခရေရ ဗိုလ္ခိုင္ရာဇာလက္ထက္မွာ ဖဲသာေတာင့္ေရ။ အနည္းဆုံး အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းဆယ္ဂဏန္းေက်ာ္ေလာက္ကိုကိုင္ပနာ ဦးေဆာင္လုပ္ႏိုင္ခလို႔ ရခိုင္ျပည္ေခတ္သစ္ေတာ္လွန္ေရးသမိုင္းမွာ အင္အားအေကာင္းဆုံးရခိုင္တပ္မေတာ္ကို ထူေထာင္ႏိုင္ခေရ။ ဟိဟိသမွ်ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔ေခ်တိအားလုံး ခိုင္ရာဇာနန္႔ ပူးေပါင္းခကတ္ေတ။ ယင္းအတြက္နန္႔ ေဒနိကာလ ရခိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏိုင္ငံေရးေလာကမွာ အင္အားေကာင္းေရ ဖဲသာေတာင့္ေရ အုပ္စုတစုေပၚပါလတ္ေက ဇာသူကို ဇာပိုင္အယင္တိုက္ရဖို႔လဲဆိုစြာကို ျငင္းနီေဆြးေႏြးနီစရာမလိုပဲ ေအနိေပၚလစီခ် ေအနိလားတိုက္လို႔ရေရ။

၀မ္းနည္းဖို႔ေကာင္းစြာက ေအနိကာလ ရခိုင့္ႏိုင္ငံေရးေတာ္လွန္ေရးေလာကစြာ အင္အားအနိမ့္ဆုံးအခ်ိန္ကို ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရလို႔ ေျပာရဖို႔ထင္ေရ။ ရခိုင္လူမွဳေရးႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းတိအားလုံးက စည္းစနစ္က်ေရ အဖြဲ႔အစည္းတည္ေဆာက္ထားမွဳတိမဟိျခင္း (Structural deficiencies) နန္႔ အတြင္းပဋိပကၡ (inner conflicts) တိကို ရင္ဆိုင္နီကတ္ရေရ။

နိဂုံးခ်ဴပ္ေျပာရဖို႔ဆိုေက ငါရုိ႕႔တိ အခုေခတ္ရခိုင္သား၊ ရခိုင္သမေခ်တိ အယင္ကထက္ ႏွစ္ဆပိုတိုးပနာ ႀကိဳးစားကတ္ရပါဖို ့။ လူစြမ္းလူစျမင့္လာေအာင္လုပ္ကတ္ရဖို႔။ ထူးခၽြန္ထက္ျမက္လာေအာင္ ပီးအပ္လာေရအမ်ိဳးသားေရးတာ၀န္ကို ကိုယ္ႏိုင္ေရဖက္က ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ေအာင္လုပ္ကတ္ရပါဖို႔။ ယင္းအတြက္နန္႔ ငါရုိ႕နန္႔အနီးဆုံးမွာဟိနီေရ ရန္သူ (Ignorance and illiteracy) ကို အရင္ဆုံးတိုက္ပစ္လိုက္ရဖို႔လို႔ ထင္ျမင္မိပါယင့့္။ အမ်ိဳးသားေရး အခ်စ္တိလြန္ၿပီးေက ထိုလူကိုအျပစ္တင္ ေဒလူကို ေ၀ဖန္နီစြာထက္ မိမိကိုယ္ကို ဇာလုပ္ႏိုင္ဖို႔လဲ။ ဇာေလာက္ပီးဆပ္ႏိုင္ဖို႔လဲလို႔ ဆင္ျခင္သုံးသပ္ႏွလုံးသြင္းပနာ တာ၀န္ယူႏိုင္ျခင္းက ပိုၿပီးေကေကာင္းဖို႔လို ့ေျပာခ်င္ပါေရ။

ခိုင္ေအာင္ေအာင္
(29/03/2009)

(ရကၡိတ႐ို႕ဆံုရပ္ၿမီဘေလာ့မွ)